Kul Ahmed’in Ebu’l-Kasım Es-Semerkandi’nin ‘’Feraidü’l-Fevaid’’ adlı eserine yazdığı şerhin tahkikli neşri (edisyon kritiği)

Abstract

Soyadı : Emine Sena Yanan lahiyat Arap Dili ve Belagatı Yrd. Doç. Dr. Nusrettin Bolelli Tez Türü ve Tarihi : Yüksek Lisans - Kasım 2004 Ferâidü'l-Fevâid , Şerhu Ferâidi'l Fevâid, Kul Ahmed

KUL AHMED'İN EBU'L-KÂSIM ES-SEMERKANDÎ'NİN FERÂİDÜ'L-FEVÂİD ADLI ESERİNE YAZDIĞI ŞERHİN TAHKİKLİ NEŞRİ (EDİSYON KRİTİĞİ) Arap Edebiyatı'nda belâgat çalışmaları câhiliyye dönemi şairlerinin yaptığı edebî tenkitle başlamış, Kur'ân-ı Kerîm'in nazil olmasıyla birlikte bu faaliyet daha da hızlanmıştır. İslâm'ın ilk dönemlerinde belâgat ilmi müstakil bir ilim olmamakla birlikte diğer ilimlerin özellikle tefsir ilminin konuları içinde ele alınıyordu. VIII/ XIV. yüz yıla gelindiğinde belâgat ilmi müstakil bir ilim haline gelmiş, belâgatla alakalı en önemli kaynak eserler bu dönemde verilmiştir. Daha sonraki devirlerde belâgatın bazı konuları hakkında müstakil eserler kaleme alınmıştır. Bunlardan birisi de Ebü'l-Kâsım Şemsüddîn Muhammed b. Ebû Bekr el-Leysî es-Semerkandî'nin (ö.888/ 1483) istiâre sanatı hakkında yazmış olduğu muhtasar eseri Ferâidü'l-Fevâid (Risâletü'l-İstiâre, er-Risâletü's-Semerkandiyye)'dir. Eser müstakil olmasına rağmen istiâre santını öz bir şekilde ele almış, istiârenin en önemli kısımlarını zikretmiştir. Risâle ilim dünyasında çok büyük bir üne kavuşmuş, üzerine onlarca şerh, hâşiye ve talikat yapılmıştır. Bu eser üzerine şerh yazanlardan birisi de Kul Ahmed'tir. Bu tezde Kul Ahmed'in şerhinin tahkiki (edisyon kritik) yapılmıştır. Girişte belâgat ve istiâreden, birinci bölümde Kul Ahmed'in hayatı eserleri ve Ferâidü'l-Fevâid'den, ikinci bölümde Kul Ahmed'in Ferâidü'l-Fevâid'e yazdığı şerhinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde de şerhin tahkikli metni verilmiştir. Name and Surname : Emine Sena Yanan Field : Divinity Programme : Arabic Language and Rhetoric Supervisor : Yrd. Doç. Dr. Nusrettin Bolelli Degree Awarded and Date : Master, November 2004 Faraid al-Favaid , Şarh Faraid al Favaid, Kul Ahmad ABSTRACT KUL AHMAD'S SARH ABU'L-KASIM AS-SAMARKANDİ'S FARAİD AL-FAVAİD WİTH EDİTİON CRİTİC In Arabic Literature the rhetorical studies started with the literary criticism of the poets of the pre-İslamic arabian Paganizm and the descending of the Holy Quran. At the early ages of İslam, in spite of the rhetoric wasn't and indepented knowledge, it had been studying in the subjects of commentary on the Quran. In the VIII/ XIV. century the rhetoric become an independet science, and most important works on it was written this century. After this century some independent books on subjects of the rhetoric was written, one of them is Faraid al-Favaid, which was written by Abu'l-Kasım al-Laysi es-Samarkandi on metaphor, that is an independent book on metaphor, he explains metaphor shortly, and expressions the most important sections of it. On this book have been written many commentaries, marginal notes and annotations. One of them is Şarh Faraid al-Favaid of Kul Ahmad. In this thesis, we present edition of the text. İn the introduction, we explained what rhetoric and metaphor is, in the first chapter we give some information on the life of Kul Ahmad, his Works and Faraid al-Favaid. In the second chapter we give some information Şarh Faraid al-Favaid of Kul Ahmad. In the last chapter we present the edition critic of the text was taken place.