Belgesel fotoğraf ve fotoröportaj yöntemi bağlamında “İstanbul surları”

Abstract

Nesneden yansıyan ışığın duyarlı yüzey üzerinde sabitlenmiş fiziksel izi olan fotoğrafik kayıtlar, nesne ile kurulan bu nedenli (fiziksel) ilişkinin doğası gereği varlığa kanıt oluşturarak gerçeklik iddiasında bulunur ve doğası gereği her fotoğraf, türü ve amacı ne olursa olsun bir belge olarak kanıt işlevi üstlenir. Bu temel iddiaya dayalı bir üretim pratiği olan belgesel fotoğraflar için yaygın olan inanç, gerçek yaşamı gösteren ve bunu gösterirken onun gerçekliğini bozmayacak şekilde doğrudan aktaran fotoğraflar olduğu yönündedir. Zamanının toplumsal yapısına, insanların yaşamına yapılan tanıklık sonucu ortaya çıkan belgesel fotoğrafların güvenilir kaynaklar olarak diğer fotoğraf türlerine kıyasla gerçekliğe en yakın temsili sunması beklenir. Ancak fotoğrafik görüntülerin doğruluğundan henüz şüphe duyulmadığı ilk dönemlerden başlayarak günümüze kadar geçen süreçte kanıt niteliği taşıyacak fotoğraflar dahi çekim aşamasında sahne yönetimiyle, baskı aşamasında fotoğrafçının yorumuyla, yayınlanma aşamasında ise hangi bağlamda sunulduğuyla müdahaleye açık bir yapıdadır ve fotoğrafın anlamı tüm bu aşamalardaki öznel tercihlere bağlı olarak değiştirilebilir. Fotoğrafçının kimliğiyle sürece aktif olarak dâhil olduğu belgesel fotoğraf pratiğinde, bir amaç doğrultusunda mesaj içerme kaygısıyla anlatımcı bir işlev üstlenilir ve gerçeklik fotoğrafçının gözünde yeniden kurgulanarak sunulur. Gerçekliğin yaratıcı bir şekilde temsili olan belgesel anlatıların, taşıdığı anlamları ve duyguyu bütünlüklü olarak ortaya çıkarabilmesi için sıklıkla başvurulan yöntem fotoröportaj oluşturmaktır. Fotoröportaj yöntemiyle ele alınan herhangi bir konu çeşitli boyutlarıyla incelenerek konunun farklı öğelerini içeren bir dizi fotoğraf, dergi veya gazete sayfalarına birbiriyle anlamsal bir bağlantı kuracak ve hikayenin devamlılığını sağlayacak şekilde yerleştirilir ve bu fotoğraflara eşlik eden metin ve altyazılarla konuya boyut kazandırılır. Bir fotoröportaj oluşturmak; sadece fotoğraf çekmekle bitmeyen, derinlemesine bir araştırmayı gerekli kılan, konuyla kurulan yakın ve uzun süreli ilişkinin sonucu olarak ele alınan hikayenin gelişimsel sürecini neden sonuç ilişkisiyle gözler önüne seren bir anlama ve anlamlandırma işidir. Bu nedenle fotoröportajlar, fotoğrafçının yaratıcı bakış açısını dâhil ederek konuya müdahil olduğu yoruma açık üretimler olarak, düşündürtücü ve dönüştürücü bir potansiyele sahiptir. Bu eser metin çalışmasına konu olan İstanbul surlarının geleceğe nasıl taşınabileceğini ve sosyo-kültürel açıdan surların İstanbul için günümüzde ne ifade ettiğini sorgulayan belgesel fotoğraf projesi, yedi yıla yayılan bir çalışmanın sonucunda, her biri kendi içinde konu bütünlüğü taşıyan on farklı fotoröportajdan oluşan bir dergi olarak tasarlanmıştır.

Photographic records, which are the physical trace of the light reflected from the object fixed on the sensitive surface, claim reality by creating evidence of existence due to the nature of this causal (physical) relationship established with the object, and by its nature, every photograph, regardless of its type and purpose, assumes the function of evidence as a document. The prevalent belief regarding documentary photographs, which are based on this fundamental claim, is that they are images showing real life and directly conveying it without distorting its reality. Documentary photographs, which emerge as a result of witnessing the social structure of their time and the lives of people, are expected to offer the closest representation to reality compared to other types of photographs as reliable sources. However, from the early stages when there was yet no doubt about the accuracy of photographic images to the present day, even photographs that would serve as evidence have been susceptible to intervention, be it through staging during shooting, the photographer's interpretation during printing, or the context in which they are presented during publication, and the meaning of the photograph can be altered depending on subjective preferences at all these stages. In documentary photography practice, in which the photographer actively engages with the process through their identity, a narrative function is assumed with the concern of containing a message towards a purpose, and reality is presented by reconstructing it in the photographer's eyes. In order for documentary narratives, which are creative representations of reality, to reveal the meanings and emotions they carry in their entirety, the most frequently used method is the photographic essay. With the photographic essay method, a subject is analysed in various dimensions and a series of photographs containing different elements of the subject are placed on the pages of magazines or newspapers in such a way as to establish a semantic connection with each other and ensure the continuity of the story, and the subject is given dimension with the text and subtitles accompanying these photographs. Creating a photograpich essay is a work of comprehension and interpretation that does not end with just taking photographs, but requires an in-depth research, revealing the developmental process of the story that is handled as a result of the close and long-term relationship established with the subject, with a cause and effect relationship. Therefore, photographic essays, as productions open to interpretation in which the photographer's creative perspective is involved, possess thought-provoking and transformative potential. The documentary photography project, which questions how the city walls of Istanbul, that are the subject of this thesis, can be carried into the future and what the city walls mean for Istanbul today from a socio-cultural point of view, is designed as a magazine consisting of ten different photo interviews, each of which has a subject integrity in itself, as a result of a study spread over seven years.