Fütüvvetname yazımı açısından Minhacü'l-Müridin ve Mecmua’nın yeri ve önemi

Abstract

ÖZETÇalışmamızda Tophânevî Mehmed Tâhir Efendi'nin Minhâcü'l-Mürîdîn ve Mecmûa adlı eseri incelenmiştir. Öncelikle fütüvvetin tarikat önderlerinin müridlerini eğitirken kullandığı usûl olduğu ortaya konmuştur. Fütüvvetin İslâm dünyasında yayılışı, ahîlikle ilişkisi ve farkları, tasavvufun içerisinde fütüvvetin, fütüvvetnâmelerin içinde Minhâcü'l-Mürîdîn ve Mecmûa'nın yeri, Süleymaniye Kütüphanesi'nde mevcut fütüvvetnâmelerle Minhâcü'l-Mürîdîn ve Mecmûa'nın mukayesesi yer almaktadır. Minhâcü'l-Mürîdîn ve Mecmûa'nın 2. ve 3. bölümleri konumuzla ilgili olduğu için çeviriyazısı yapılmış ve çalışmamızın 2. bölümünde yer almıştır. Çalışma içerisinde Tophânevî Mehmed Tâhir Efendi'nin hayatı hakkında da ulaşılabilen bilgilere yer verilmiştir. Mehmed Tâhir Efendi'nin şeyhi olduğu Rifâîlik tarikatına ait Üsküdar Rifâî Âsitânesi’nin günümüzdeki hâli resmedilmiş ve Ek’te bu resimlere yer verilmiştir.İÇİNDEKİLERÖZET3İÇİNDEKİLER5KISALTMALAR7ÖNSÖZ8GİRİŞ10A.Araştırmanın Konusu ve Önemi10B.Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa11C.Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa Müellifi Mehmed Tâhir Tophânevî12BİRİNCİ BÖLÜMFÜTÜVVET KURUMU VE FÜTÜVVETNÂMELERA.FÜTÜVVET KURUMU15I.Fütüvvet Kavramı15II.Fütüvvetin Ortaya Çıkışı ve İslâm Dünyâsı’nda Yayılışı19III.Fütüvvet ve Ahîlik İlişkisi22IV.Ahilik, Fütüvet ve Tasavvuf İlişkisi27B.FÜTÜVVETNÂME32I.Tanımı ve Ortaya Çıkışı32II.Sûfî fütüvvetnâmeleri (IX-XIII. yüzyıllar)33III.Fütüvvet teşkilatına ait fütüvvetnâmeler (XIII-XIV. yüzyıllar)34IV.Ahî loncaları fütüvvetnâmeleri (XIII-XVI. yüzyıllar)34V.Yazılış Amacı ve Önemi35VI.Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa İçindeki Fütüvvet Bahsi37a)Minhâcü’l- Mürîdîn ve Mecmûa İçindeki Fütüvvet Bahsinin Diğer Fütüvvetnâmelerle Ortak Özellikleri37b)Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa ve Fütüvvetnâme-i Sultânî’nin Karşılaştırması49c)Süleymâniye Kütüphanesi’nde Bulunan Yazma Fütüvvetnâmelerle Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa’nın Karşılaştırması51İKİNCİ BÖLÜMMİNHÂCÜ’L- MÜRÎDÎN VE MECMÛA: İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ FASIL ÇEVİRİ METNİA.EL- FASLÜ’S-SÂNÎ Fİ’L- FÜTÜVVE55I.Fasl fî Bulûğiyyeti’n-Nebiyyi Şît Aleyhisselâm 65II.Fasl fî Beyânı Fütüvveti Hazreti Nûh En-Nebî Salavâtullâhi Alâ Nebiyyinâ ve Aleyh66III.Fasl fî Beyani Fütüvveti İbrâhîm Aleyhisselâm67IV.Fasl fî Beyânı Fütüvveti Hazreti Habîbillâhi Muhammedin Resûlillâh Sallâllahu Teâlâ Aleyhi ve Sellem69V.Fasl fî Beyâni Şeddi Emîri’l-Mü’minîn Ali el-Murtazâ Kerremallâhu Vechehû ve Radıyâllâhu Anh73VI.Fasl Fî Beyâni Ahvâli Silsilei Şed94VII.Fasl Fî Erkân, Şerâiti’l-Fütüvve101VIII.Bâb Fî Beyâni Aksâmı Ehli Tarîk ve Âdâbihim ve Fîhi Fusûlün103IX.Fasl fî Beyâni Dâhili ve Hârici Fütüvve105X.Fasl Fî Fedâili’s-Sadakati120XI.Fasl Der-beyâni Mahfil ve İclâs ve Âdâbihim124XII.Fasl Der-âdâbı Taam Horden133XIII.Fasl Der-beyâni Nev’i İlmi Şed Bi-mürîd Havâlehû Gerden133B.EL- FASLÜ’S-SÂLİS FÎ SİLSİLETİ TARÎKİ’R-RİFÂİYYE VE AHVÂLİ TÂC135SONUÇ142KAYNAKÇA143EKLER147

ABSTRACTIn our study, the work of Tophânevî Mehmed Tâhir Efendi's Minhâcü'l-Mürîdîn ve Mecmûa. First of all, it is revealed that the “futuwwa” was the way of the leaders of the sects to train their disciples. The spread of “futuwwa” in the Islamic world, its relation and difference with “Akhism”, the place of futuwwa in Sufism, the place of the Minhâcü'l-Mürîdîn ve Mecmûa in ” Futuvvetname” (rules and regulations of Turkish-Islamic guild), the analogy of “Minhâcü'l-Mürîdîn ve Mecmûa” with existing “futuvvetnames” takes part in Suleymaniye Library. Second and third chapters of the “Minhâcü'l-Mürîdîn ve Mecmûa” and of the mecmuan have been adapted to the latina since they are related to our study and have been included in the second part of our work. Some of the information about the life of Tophânevî Mehmed Tâhir Efendi was also included in our work. The present state of Üsküdar Rifâî Âsitânesi belonging to the Rifailik sect, to which Tophânevî Mehmed Tâhir Efendi belongs, has been attained and depicted, and these pictures are also included.CONTENTSÖZET3İÇİNDEKİLER5KISALTMALAR7ÖNSÖZ8GİRİŞ10A.Araştırmanın Konusu ve Önemi10B.Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa11C.Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa Müellifi Mehmed Tâhir Tophânevî12BİRİNCİ BÖLÜMFÜTÜVVET KURUMU VE FÜTÜVVETNÂMELERA.FÜTÜVVET KURUMU15I.Fütüvvet Kavramı15II.Fütüvvetin Ortaya Çıkışı ve İslâm Dünyâsı’nda Yayılışı19III.Fütüvvet ve Ahîlik İlişkisi22IV.Ahilik, Fütüvet ve Tasavvuf İlişkisi27B.FÜTÜVVETNÂME32I.Tanımı ve Ortaya Çıkışı32II.Sûfî fütüvvetnâmeleri (IX-XIII. yüzyıllar)33III.Fütüvvet teşkilatına ait fütüvvetnâmeler (XIII-XIV. yüzyıllar)34IV.Ahî loncaları fütüvvetnâmeleri (XIII-XVI. yüzyıllar)34V.Yazılış Amacı ve Önemi35VI.Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa İçindeki Fütüvvet Bahsi37a)Minhâcü’l- Mürîdîn ve Mecmûa İçindeki Fütüvvet Bahsinin Diğer Fütüvvetnâmelerle Ortak Özellikleri37b)Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa ve Fütüvvetnâme-i Sultânî’nin Karşılaştırması49c)Süleymâniye Kütüphanesi’nde Bulunan Yazma Fütüvvetnâmelerle Minhâcü’l-Mürîdîn ve Mecmûa’nın Karşılaştırması51İKİNCİ BÖLÜMMİNHÂCÜ’L- MÜRÎDÎN VE MECMÛA: İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ FASIL ÇEVİRİ METNİA.EL- FASLÜ’S-SÂNÎ Fİ’L- FÜTÜVVE55I.Fasl fî Bulûğiyyeti’n-Nebiyyi Şît Aleyhisselâm 65II.Fasl fî Beyânı Fütüvveti Hazreti Nûh En-Nebî Salavâtullâhi Alâ Nebiyyinâ ve Aleyh66III.Fasl fî Beyani Fütüvveti İbrâhîm Aleyhisselâm67IV.Fasl fî Beyânı Fütüvveti Hazreti Habîbillâhi Muhammedin Resûlillâh Sallâllahu Teâlâ Aleyhi ve Sellem69V.Fasl fî Beyâni Şeddi Emîri’l-Mü’minîn Ali el-Murtazâ Kerremallâhu Vechehû ve Radıyâllâhu Anh73VI.Fasl Fî Beyâni Ahvâli Silsilei Şed94VII.Fasl Fî Erkân, Şerâiti’l-Fütüvve101VIII.Bâb Fî Beyâni Aksâmı Ehli Tarîk ve Âdâbihim ve Fîhi Fusûlün103IX.Fasl fî Beyâni Dâhili ve Hârici Fütüvve105X.Fasl Fî Fedâili’s-Sadakati120XI.Fasl Der-beyâni Mahfil ve İclâs ve Âdâbihim124XII.Fasl Der-âdâbı Taam Horden133XIII.Fasl Der-beyâni Nev’i İlmi Şed Bi-mürîd Havâlehû Gerden133B.EL- FASLÜ’S-SÂLİS FÎ SİLSİLETİ TARÎKİ’R-RİFÂİYYE VE AHVÂLİ TÂC135SONUÇ142KAYNAKÇA143EKLER147