Irak’ta demokratikleşme sürecinde seçimler ve seçim sistemleri

Abstract

Irak’ta demokratikleşme sürecinde seçimler ve seçim sistemleri Irak’ta demokratikleşme süreci, 2003 yılında Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesiyle başlamış; bu tarihsel kırılma, çok partili hayata geçişin ve seçimler aracılığıyla siyasi katılımın önünü açmıştır. 2005’te yapılan ilk genel seçim, halkın iradesini ifade edebildiği ilk serbest seçim deneyimi olarak demokratikleşme sürecinde bir dönüm noktası teşkil etmiştir. Ancak bu süreç, seçimlere katılımın düşüklüğü, güvenlik sorunları, seçim sisteminin hatalı uygulanışı ve sonuçların yönetiminde yaşanan krizler gibi ciddi yapısal sorunlarla da iç içe gelişmiştir. Şii ve Sünni gruplar arasındaki rekabetin derinleşmesi, seçim sonuçlarının siyasal istikrara katkı sunmak yerine çatışmaları körükleyen bir unsur haline gelmesine neden olmuştur. Bu tez, Irak’ta demokratik dönüşümün önündeki yapısal engelleri anlamaya çalışırken, seçimler ve seçim sistemlerinin bu süreçteki rolünü merkeze almaktadır. Araştırmanın temel amacı, demokratikleşmenin taşıyıcı araçları olan seçimlerin nasıl işlediğini incelemek, bu bağlamda uygulanan sistemlerin avantaj ve zaaflarını ortaya koymak ve Irak’a uygun alternatif modeller geliştirmeye yönelik bir çerçeve sunmaktır. Literatürde bu eksende yapılmış kapsamlı ve karşılaştırmalı analizlerin sınırlı olması, çalışmanın alana katkı potansiyelini artırmaktadır. Bu nedenle çalışma yalnızca Irak siyasetine değil, geçiş dönemlerinde seçim sistemlerinin rolünü anlamaya yönelik kuramsal tartışmalara da katkı sağlamayı amaçlamaktadır.The role of elections and electoral systems in Iraq’s democratization process The democratization process in Iraq began in 2003 following the overthrow of the Saddam Hussein regime by U.S.-led coalition forces. Although this transition allowed for the establishment of a multi-party political system and periodic elections, the electoral process revealed numerous structural weaknesses. The 2005 elections marked a turning point, enabling Iraqis to participate in free elections for the first time. However, low voter turnout, security concerns, and poor management of electoral procedures highlighted deep flaws in the system. The proportional representation model adopted in Iraq, specifically the D’Hondt method, was intended to reflect the country’s diverse social structure. Yet, in practice, it often reinforced sectarian fragmentation rather than fostering national unity. The lack of institutionalized opposition and the dominance of elite-based power-sharing arrangements further undermined democratic consolidation. Efforts to reform the electoral system and enhance participation have been insufficient to overcome these challenges. This thesis critically examines the evolution of electoral processes and party politics in post-2003 Iraq. It seeks to identify the key obstacles hindering democratic development and assess the functionality of electoral mechanisms in ensuring fair representation. In doing so, it also explores alternative electoral models that may be more compatible with Iraq’s socio-political reality, with the aim of contributing to the academic literature on democratization in divided societies.