Türk Halı Sanatı Kompozisyonlarında Hayat ve Zaman_x000D_ Kavramları

Abstract

Türk kültürünün önemli bir halkası olan halı sanatının sonsuzlukve gökyüzü kompozisyonlarında, hayat ve zaman kavramlarıgizlidir. Çünkü insanın en önemli farkındalığı, tekrarıyaşanamayan hayat ve zamandır. Çoğu insan için gençken hayatve zaman kavramlarının değeri bilinemese de, güneşingünbatımına yönelmesi gibi evrede hayat ve zaman kavramlarıönemini daha çok hissettirir. Görmeyi bilen ve düşünen insaniçin hayat ve zamanın ne olduğu, gökyüzü ve yaşamdaki pek çokolayda gözlemlenebilir. "Güneşin doğuşu ve batışı arasındakiçizginin hayata dokunuşunu hissedemeyenler, hayatı diğercanlılar gibi yaşarlar." Gökyüzünde ayın evrelerinde, ya da hilalgörünümünde, ya da sonbaharda düşen bir yaprakta; başladığınoktadan artarak güçlenen ve tekrardan azalarak biten etkisindehayatın kendisini görmek mümkündür. Çünkü hayat; miktarıdeğişen çizgisiyle yarım daire gibidir ve her bir hayatın kendizamanı vardır. Hayat belirli bir yol, yaşam bu yolda gidişler vezaman ise bu yolun başından sonuna geçen süre olarakdüşünülebilir. Hayat ve zaman kavramları kare gibi kararlı vedurağan yapıdadır ve hayat; zamanın değişmeyen kararlıyapısının bir parçasıdır. Hayatın çizdiği yolda hareket, aktifliklerve durağanlıklar zamanda farklı etkilerle yaşanır ve her bir hayatsüresi içinde yaşamda değişen kavramlar oluşur.Bu araştırmada; hayatın içinde farklı zaman süreçlerindebaşlayan ve biten kavramlara dayalı olay ve görünümlerin içdünyada oluşturduğu sonsuzluk özlemiyle, Selçuklulardangünümüze Türk halı sanatının farklı geometrikkompozisyonlarında gökyüzü, yıldız desenleri ve motiflerle yeraldığı görülmüştür. Orta zeminde anlam kazanan sonsuzluk vehayatın bilinen kararlı yapısının dışına çıkılamayacağı bilinci,kare ve dikdörtgenlerin kararlı alanı içinde desenlenmiştir.The concepts of life and time are hidden in the eternity and sky_x000D_ compositions of carpet art, which is an important part of Turkish_x000D_ culture, because the most important awareness of human beings_x000D_ is life and time which cannot be repeated. Although the value of_x000D_ life and time is not known for most people when they are young,_x000D_ the concepts of life and time are more important in the stage of_x000D_ the sun turning into the sunset. What life and time are for the_x000D_ person who knows and thinks to see can be observed in many_x000D_ events in the sky and life. "Those who cannot feel the touch of_x000D_ the line between sunrise and sunset, live life like other_x000D_ creatures." In the phases of the moon in the sky, or in the_x000D_ appearance of a crescent moon, or on a leaf falling in autumn; it_x000D_ is possible to see life itself under the effect of increasing and_x000D_ decreasing again from the point where it started. Because the_x000D_ amount of life is like a semicircle with a changing line and each_x000D_ life has its own time. Life can be thought of as a certain path, life_x000D_ on this path, and time as the time from the beginning to the end._x000D_ The concepts of life and time are stable and stationary, such as_x000D_ the square, and life is part of the unchanging stable structure of_x000D_ time. On the path drawn by life, movement, activities and_x000D_ stagnations are experienced with different effects in time and_x000D_ concepts that change in life occur within each life span._x000D_ In Turkish carpet art, the awareness of life and time seen from_x000D_ the Seljuks to the present day has been seen with different_x000D_ compositions featuring sky, star patterns and motifs shaped by_x000D_ emotions and thoughts as the sky represents infinite time,_x000D_ greatness and power. The eternity is the fundamental thought in_x000D_ Turkish carpet art compositions. Infinity that gains meaning in_x000D_ the middle ground and awareness that life cannot go beyond the_x000D_ known stable structure of life is patterned within the stable area_x000D_ of squares and rectangles.