Covid-19 pandemisinin Bist-30 şirketleri üzerindeki etkisi

Abstract

Tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi insanların sağlığı ve sosyal yaşantısını derinden etkilemiş olup, pandemi ile birlikte küresel finansal piyasalar büyük bir krizle karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışmada, öncelikle küresel finansal piyasalar ve araçları tanıtılmış olup, küresel piyasalar ve araçların insanların ekonomik yaşantıları üzerindeki önemli etkisi ele alınmıştır. Daha sonraki bölümde, Covid-19 pandemisinden bahsedilerek, ekonomik, sosyal, psikolojik ve eğitime olan etkileri ortaya konulmuş olup, pandeminin finansal piyasalar üzerinde yaratmış olduğu korkuyu “Korku Endeksi” modeli kullanarak gösterilmeye çalışılmıştır. Son olarak, Dünya Sağlık Örgütü’nün pandemi ilanı ve Türkiye’de ilk vaka, Türkiye’de 1.000’nci ölüm ve Türkiye’ye ilk aşı geliş haberlerinin Bist-30 sektör endeksleri üzerindeki etkisi günlük veriler kullanılarak olay çalışması yöntemi ile incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, Dünya Sağlık Örgütü’nün Covid-19’u pandemi ilan etmesi ve Türkiye’de görülen ilk vaka tarihinde sektörlerin çoğunlukla olumsuz etkilendiği, Türkiye’de pandemi kaynaklı yaşanan 1.000’nci ölüm ve sokağa çıkma yasağı haberlerinin sektörler üzerinde beklenenin aksine etkili olmadığı ve Türkiye’ye ilk aşı gelme haberinin sektörler üzerinde çoğunlukla olumlu etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Pandemiye karşı alınan ekonomik tedbir paketlerinin ise bankalar dışında olumlu etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, renklendirilmiş risk tablosu ilk defa olay çalışması yöntemi ile yapılan bir çalışmada kullanılmış olup, ulaştırma-depolama ve metal eşya-makine-elektrikli cihazlar-ulaşım araçları sektörlerinin pandemi kaynaklı olumsuz haberlere karşı en çok anormal kayba uğrayan sektörler olduğu, pandemi kaynaklı olumlu haberlere ise en hızlı tepkiyi ana metal sanayi ve kimya ilaç-petrol-lastik-plastik ürün sektörlerinin gösterdiği belirlenmiştir.

The Covid-19 pandemic, which has affected the whole world, has deeply affected people's health and social life, and together with the pandemic, global financial markets have faced a major crisis. In this study, first of all, global financial markets and their instruments are introduced, and the important effects of global markets and instruments on people's economic lives are discussed. In the next section, the Covid-19 pandemic was mentioned and its economic, social, psychological and educational effects were revealed, and the fear that the pandemic had created on financial markets was tried to be shown using the Fear Index model. Finally, the effects of the World Health Organization's declaration of a pandemic and the first case in Turkey, the 1,000th death in Turkey, and the news of the first vaccine arrival in Turkey, on the Bist-30 sector indices, were analyzed using daily data by event study method. As a result of the analysis, it was seen that the sectors were mostly adversely affected in the date of the World Health Organization's declaration of Covid-19 as a pandemic and the first case seen in Turkey. It has been determined that the news of the 1,000th death and curfew due to the pandemic in Turkey did not have an effect on the sectors contrary to expectations, and the news of the first vaccine arrival in Turkey had a positive effect on the sectors. It has been observed that the economic precautionary packages taken against the pandemic have a positive effect apart from the banks. In addition, the colored risk table was used for the first time in a study conducted with the event study method, and it was seen that the sectors of transportation-storage and metal goods-machinery-electrical devices-transportation vehicles were the sectors that suffered the most abnormal losses against negative news caused by the pandemic. It was determined that the basic metal industry and chemical pharmaceutical-plastic product sectors showed the fastest response to positive news originating from the pandemic.