Azerbaycan Cumhuriyeti anayasasında devlet sistemi ve temel öğeleri

Abstract

Azerbaycan Cumhuriyetinin devlet sistemi 17 Kasım 1995 yılında genel halk oy-la-ması - referandum vasıtasıyla kabul edilmiş ve 25 Kasım 1995 tarihinde yürürlüğe gir-miş yeni Anayasasının Azerbaycan Devleti kenar başlıklı 7. maddesinde, Azer-bay-can dev-le-ti, demokratik, hukuki, dünyevi ve üniter bir Cumhuriyet olarak ni-te-len-dir-i-l-mek-te, devlet hakimiyetinin kuvvetler ayrılığı prensibine dayandığı, yasama yetkisinin Mil-li Me-clis, yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanı, yargı yetkisinin Azerbaycan Cum-hu-riyeti mah-kemelerince kullanıldığı ifade olunmaktadır. Araştırma zamanı çeşitli çalışma metot-la-rını (karşılaştırma, tarihi yaklaşım, genelden özele doğru inceleme) kullandık. Ça-lış-mamızın birinci kısmı BDT ve Baltik Cumhuriyetlerinde Devlet Sisteminin Yeniden Oluşturulması Sorunları adlanır. Bu kısımda post Sovyet cumhuriyetlerindeki siyasi yeniden ya-pı-lanmada devlet sistemlerinin tercihi konusundaki eğilimleri araştırılmıştır. Bağımsız Devletler Topluluğu ve Baltik Cumhuriyetleri Anayasalarındaki devlet sistemi, yönetim biçimi, siyasal rejimin özellikleri araştırılmıştır. Tezimizin ikinci kısmı Değişik Dönemlerde Azerbaycan'da Devlet Sis-temi Uygulamaları adlanır. Bu bölümde Azerbaycan Cumhuriyetinin hukuk tarihinde değişik devlet sis-te-mi uygulamaları ele alınmıştır. Burada Azerbaycan Halk Cumhuriyeti (1918-1920) ve Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti döneminde devlet organlarının ni-teliksel yapısı ve işleyişi, siyasal rejimin temel özellikleri ayrı ayrı başlıklar altında in-ce-len-miştir. Bu bölümde II Cumhuriyet (Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti) döneminde Azer-bay-can'-daki sosyalist devlet sisteminin özelliklerin yanı sıra, Azerbaycan'ın egemenliği yolunda zemin hazırlamış olan 1989-1991 Anayasa de-ği-şiklikleri, özellikle bu devirde kabul edilen Egemenlik Hakkında Anayasa Kanunu ile bağ-lı bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın üçüncü kısmı Azerbaycan Anayasasında Devlet Sis-te-mi ve Temel Öğeleri adlanır önce Azerbaycan Cumhuriyetinin Devlet Bağımsızlığı Hak-kında Anayasa Akti'nin öngördüğü devlet sistemini inceledik. Daha sonra 1995 Ana-ya-sasının kabulü ve genel özellikleri, Anayasadaki Cumhuriyet rejiminin tespiti, iktidar güç-leri arasında yetki dağı-lı-mı-nın özel-likleri, bu kurumların niteliksel yapısı ve işleyişi araş-tırılmıştır. Bu bölümün son kısmında ise Anayasanın benimsediği cumhuriyetin nite-likleri (demokratik devlet, hukuk devleti, dünyevi devlet, üniter devlet) teorik dok-trin görüşleri esas alınarak, karşılaştırmalı şekilde incelenmiş, bu ilkeler açısından dev-let sisteminin özellikleri araştırılmıştır. The state system of the Republic of Azerbaijan was accepted by referendum in article 7. in heading Azerbaijan State of Constitution which was put into action on November 25 1995 it is indicated that Azerbaijan is democratic, law secular unitary , the state power dependes on the division of powers. İt is also indicated that legislative power is used by National Assembly, executive power is used by the President of the Republic of Azerbaijan and judical power by courts of the Republic of Azerbaijan. It was used seperate methods (contasting, historical approcah, examination from general to special ) during research. The first part of my work is called The Problems of Formation of State System in Commonwealth of İndependet States and in Baltic Rupublıcs.At this part of thesis the preference of state system in political reconstruction of post Soviet Republics was discust state system goverment and chracteristics of political regime in Commonwealth of İndependet States and in Baltic Rupublıcs was examined . Second part of thesis is about The Applıcations of State System in Azerbaijan in Different Periods. İt deal with applications of different state system in history of law of the Republic of Azerbaijan. Structure and functions of state organizations and basic characteristics of political regime was examined under different headings in both Azerbaijan Democrotic Republic and Azerbaijan Soviet Socialist Republic periods. İn this chapter together with characteristics of socialist state system,the change of 1989-1991 constitution, especially the constitutional law about sovereignty accepted in that time was investigated. The third chapter of my work is called The State System and Basic Elements of Consitituiton of The Republic of Azerbaijan. I examined consitutional act about State İndependence of The Republic of Azerbaijan later the admition and general characteristic of 1995 constitution, determination of Republic regime in constitution, characterizations of division of pover the among the forces of goverment structure and function of these organizations was research at last part of this chapter principles of the Republic (democratic, law secular unitary) was examined in the way of contrasting and characterizations of the state system was investigated by point of these principles.