Erken Cumhuriyet Dönemi Türkleştirme Politikaları Bağlamında İki Yahudi Entelektüel ve Faaliyetleri: Avram Galanti ve Moiz Kohen

Abstract

Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türk ulus-devletine geçiş sürecinde gelişen Türk ulusçu hareketi dahilinde, yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasını takiben tüm vatandaşları kapsayıcı ortak bir ulusal kültürün geliştirilmesi meselesi erken Cumhuriyet döneminin önemli bir siyasi gündem konusu olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu’ndan devralınan ve pek çok farklı etnik grubu barındıran toplumsal yapı karşısında ülkenin siyasi seçkinleri, diğer tüm etnik grupların entegre olacağı ortak bir ulusal kimlik tasarlamayı ve bu ortak kültürün Türk kültürel kimliği merkezli geliştirilmesi ve toplumun tüm bireylerine benimsetmeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda geliştirilen ve uygulanan program, Türk siyasi literatüründe Türkleştirme politikaları olarak adlandırılmaktadır. Türkleştirme politikaları esasen etnik açıdan Türk olmayan tüm unsurlara yönelik bir programken, erken Cumhuriyet döneminde bu programın esas hedefi ülkenin gayrimüslim vatandaşları olmuştur. Ülkenin üç büyük gayrimüslim topluluğundan birisi olan Yahudilerin arasından, bu sürecin yönetilmesine yönelik çeşitli faaliyetleri ile Avram Galanti ve Moiz Kohen iki önemli cemaat entelektüeli olarak ön plana çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkleştirme sürecinde uygulanan politikalar karşısında bu iki entelektüelin yürüttükleri faaliyetleri yüklenmiş oldukları işlevler bağlamında incelemektir. Çalışmada, konuyla ilgili yazılı kaynaklardan yararlanmak suretiyle literatür taraması tekniği kullanılmıştır. Galanti ve Kohen’in entelektüel faaliyetleri, genel olarak cemaat sözcülüğü ve cemaat yönlendiriciliği olmak üzere iki temel işlev üzerinden analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkleştirme Politikaları, Türkiye Yahudileri, Avram Galanti, Moiz Kohen, Tekinalp.

Within the Turkish nationalist movement which developed during the transition from the Ottoman Empire to the Turkish nation-state, following the foundation of the new Turkish Republic, the development of a common national culture involving all the citizens became an important issue of the political agenda in the early Republican era. Faced with the multi-ethnic social structure inherited from the Ottoman Empire which included various ethnic groups, the ruling elites of the state aimed to design a common national identity, developing with the notion of Turkishness at its core, which would be adopted by all citizens and integrate them. In Turkish political literature, the program which was developed and applied with this aim is named as Turkification policies. While these Turkification policies actually included all non-Turkic groups within the society, non-Muslim citizens had become the main targets of these policies in the early Republican era. From among the Jews, one of the three biggest non-Muslim communities in Turkey, Avram Galanti and Moiz Kohen emerged as two foremost intellectuals with their activities regarding the execution of the Turkification process. The aim of this study is to analyse the the activities of these intellectuals within the context of their functions and Turkification policies. A review of written sources has been performed with this aim. The intellectual activities of Galanti and Kohen have been analysed within their functions of community spokesmanship and community orientation. Keywords: Turkification policies, Turkish Jews, Avram Galanti, Moiz Kohen, Tekinalp.