Kavram Haritalarının Değerlendirme Aracı Olarak Kullanılması ile İlgili Bir Araştırma

Abstract

Son yıllarda çeşitli çalışmalar ile psikolojik öğrenme teorileri ve epistemolojinin teorik olarak sentezlenmesi çalışmalarına ek olarak, bilişsel yapıdaki değişmeleri incelemeye yarayan pek çok araç geliştirilmiştir. Bunlardan en önemlisi kavram haritalarıdır (Novak & Gowin, 1984). Geliştirilen bu kavram haritaları dünyadaki bir çok öğretmen tarafından benimsenmiş ve öğrencilerin kavramları kavrayabilmeleri için kendi konularına adapte etmişlerdir. Öğrencilerin oluşturdukları kavram haritaları incelenerek onların bilgileri ve zihinlerinde oluşturdukları yapısal karmaşıklık tespit edilebilmektedir. Kavram haritaları bilginin yeniden yapılandırılmasını sağlayan ve kavramsal değişimlerin araştırılmasına yardım eden araçlardır. Ruiz, Prima ve Shavelson(1996) kavram haritalarının kullanımı ile ilgili daha fazla çalışma yapılması gerektiğini açıklamışlardır. Bu çalışmalarla kavram haritalarının sınıf ortamında öğretim ve değerlendirme aracı olarak kullanımını pratik hale getirilmesi sağlanmalıdır. Bu çalışmanın amacı; öğretmenlerin öğrencilerin zihinlerinde bilgiyi nasıl yapılandırdıklarını öğrenmelerinde kavram haritalarından nasıl yararlanabileceklerini ortaya çıkarmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için hücre ve protein kavramları seçilmiş ve bir dönem boyunca öğrencilere dört ayrı kavram haritası yaptırılarak, öğrencilerin bu kavramlardaki gelişimleri izlenmiştir. Kavram haritalarındaki düzeltme, ekleme ve yeniden bilgiyi yapılandırmaları değerlendirilmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu 2000-2001 öğretim yılında Atatürk Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi Anabilim dalı 2. sınıfa devam eden ve Biyoloji I dersini alan 80 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma sonunda öğrencilerin kavram haritaları ile diğer ölçme araçlarına göre bilgilerinin daha açık değerlendirilebildiği, ayrıca öğrencilerin kendi bilgilerinde nasıl bir değişiklik oluştuğunu görmeleri sağlanmıştır.