Özel Eğitim Alanında Çalışan Öğretmenlerin Tükenmişlik Duygusu Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma

Abstract

Bu araştırmada amaç işitme, görme ve zihinsel engelliler alanında çalışan 150 özel eğitim öğretmenin tükenmişlik seviyelerini karşılaştırmaktır. Araştırma ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Özel eğitim alanında çalışan 50 işitme engelliler 50 görme engelliler ve 50 de zihin engelliler öğretmeni olmak üzere 150 öğretmene ulaşılmış ve gruba Bireysel Bilgi Formu ve Maslach Tükenmişlik Envanteri olmak üzere iki araç uygulanmıştır. Ölçekler özel Eğitim öğretmenlerinin çalıştığı okullarda, araştırıcılar tarafından küçük gruplar halinde Ocak—Şubat 2002 tarihlerinde uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde X ve t testi kullanılmıştır. Sonuçta tükenmişlik düzeyleri öğretmenlerin yaşı, cinsiyeti, medeni durumu, çalıştığı kurumunun türü, alanda kaç yıl çalıştığı özel eğitim alanını isteyerek seçip seçmediği, yakınları arasında özel eğitime ihtiyaç duyan biri olup olmadığı ve çalıştığı özel eğitim alanının türü gibi değişkenler açısından incelenmiş ve hangi özelliklerle tükenmişlik arasında ilişki olduğu belirlenmiştir. Tartışma ve sonuç bölümünde konu ile ilgili diğer araştırmaların bulgularına da değinilmiştir ve mesleki tükenmişlik düzeylerini etkileyebilecek özel eğitim gibi sabır ve gönüllülük isteyen ve yorucu bir alanda çalışan öğretmenlerin mesleki motivasyonlarını arttırıcı ve verimlerini yükseltici önlemelerin alınması konusunda önerilere yer verilmiştir.