Osmanlı Devleti’nde bedelli askerlik : bedel-i nakdi uygulaması

Abstract

Tezimizde Osmanlı Devleti’nde zorunlu askerlik sistemine geçilmesiyle modern dönem bedelli askerliğe karşılık gelen bedel-i nakdî ve bedel-i şahsî uygulamaları üzerinde duruldu. Tanzimat Fermanı’ndan sonra askerlik zorunlu olarak her vatandaşın yerine getirmesi gereken bir görev oldu. 1846 yılında çıkarılan Kur’a kanunuyla da asker alımı bir sisteme bağlanırken çeşitli sebeplerle askerlik yapamayacaklar için muafiyetler belirlendi. Muafiyetler kapsamında bedelli askerlik uygulaması da askeri sistem içinde kendine yasal bir yer edindi. Zamanla yeni neşredilen kanunnameler ve savaşlar çerçevesinde bedelli uygulaması sürekli değişti. II. Meşrutiyetten sonra Osmanlı Devleti askeralmadaki muafiyetleri ortadan kaldırmak için yeni kanunlar oluşturdu. Muafiyetler kapsamında varlığını devam ettiren tek uygulama bedel-i nakdî usulüydü. Bedel- nakdi usulü 1909 yılından sonra varlığını her alanda daha çok hissettirmiştir. Bütçede de kendine yer bulan bedel-i nakdî, devletin paraya ihtiyacı olduğu dönemde önemli bir gelir kaynağıydı. Dünya Savaşı döneminde ise bedel vermek redd-i bedel kanunu ile yasaklansa da savaşın sonuna kadar uygulamada varlığını sürdürdü. 1846- 1918 yılları arasını kapsayan bu çalışma, askeri, sosyal ve ekonomik alanda bedelli askerliğin ne derece etkin olduğunu gözler önüne sermektedir.

In the thesis, with the transition to the compulsory military service system in the Ottoman Empire, the application of bedel-ı nakdi and bedel-i şahsi applications, which correspond to the modern period military service, were emphasized. After the Rescript of Gülhane, military service became a compulsory duty that every citizen had to fulfill. With the Kur'a law enacted in 1846, the recruitment of soldiers was connected to a kind of system, and exemptions were determined for those who could not do military service for various reasons. Within the scope of exemptions, military service by payment has also gained a legal place in the military system. In the framework of the laws and wars published over time, the military service by payment application has changed constantly. I. After the Constitutional Monarchy, the Ottoman State created new laws to eliminate the exemptions from recruiting soldiers. The only practice that continued to exist within the scope of exemptions was the bedel-i nakdi method. The bedel-i nakdi method made its presence felt more in every field after 1909. The bedel-i nakdi, which also found a place in the budget, was an important income when the state needed money. In the period of World War, although paying a price was prohibited by the law of refusal, it continued to exist in practice until the end of the war. This study, covering the years 1846-1918, reveals how effective military service payment in military, social and economic fields is.