Makyavelist düşüncenin Türkiye’ye girişi -onsekinci yüzyıl osmanlı siyaset felsefesi-

Abstract

Machiavelli’in Prince isimli eseri, Machiavelli’in iddiaları ve siyaset ilkeleri bakımından Prusya kralı II. Friedrich tarafından eleştirilmiştir. Bu eser, kesin olmamakla birlikte, ulaşılan bazı bilgilere göre III. Mustafa döneminde Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Yazma, tek nüsha olan ve saray kütüphanesinde bulunan eser, Onsekizinci yüzyıl Osmanlı aydınlarının Batı siyaset düşüncesine ilgilerinin bir tezahürüdür. Aynı zamanda dönemsel olarak güçlü ve otoriter bir hükümdar arayışı çabalarının da bir göstergesidir. Çünkü eserin yazarı Prusya kralı II. Friedirch, askeri ve siyasi başarılarıyla dönemin ilgi odağı olduğu gibi aynı zamanda çok tartışılan bir ismidir. Tercüme yazma metnin transkripsiyonu ve orijinal Prince ve Anti-Machiavelli eserleri ile karşılaştırılması neticesinde mütercimin eserin tercümesinde birtakım tasarruflarda bulunduğu, metnin bazı kısımlarını tercüme etmediği, bazı kısımları özetleyerek yorumladığı, bazı yerlerde de metne ilavelerde bulunduğu tespit edilmiştir. Transkripsiyon edilen metnin dipnotlarında, orijinal metinle tercüme metin arasındaki farklılıklara işaret edilmiştir. Anti-Machiavelli’in Türkçe’ye tercümesi sırasında siyasi ve felsefi birtakım kavramların mana farklılaşmasına uğradığı, bazı kavram ve kelimelerin tercümesiyle tam karşılıklarını bulmadığı tespit edilmiş, bu tür farklılıklara kavramlar sözlüğü kısmında işaret edilmiştir.

Prince” of Machiavelli was criticized by the Prussian King Friedrich II. in terms of Machiavelli’s claims and the principles of politics. According to some information obtained, although it is not certain, this work was translated into Turkish during the reign of Mustafa the III. The said handwritten work, which is a single copy and kept in palace library, is a sign of the Ottoman intelligentsia’s interest in Western political thoughts. Meanwhile, it is an indication of the periodic efforts to search for a strong and authoritarian emperor. Because the author of the work, Prussian King Friedrich II, was the center of attention of his period with his political and military achievements and he was also a much debated figure. In the result of the comparison of the translated handwritten text and the original “Prince” and Anti-Machiavelli works, it is seen that the translator made certain dispositions, did not translate some parts of the text, summarized and interpreted certain parts and that he made some additions to the text at certain parts. References were made to the differences between the original text and the translated version in the footnotes of the transcribed text. It was determined that certain political and philosophical concepts were misinterpreted in the translation of Anti-Machiavelli into Turkish and reference as made to such differences in glossary of concepts.