Theosebesler ve Erken Hıristiyanlık

Abstract

Theosebesler Yahudiliğe eğilim gösteren ve kendilerine has bir takım inanç ve ritüelleri olan bir pagan cemaattir. Bu grup mö. 1. asır ile ms. 4. asır arasında Akdeniz havzasında varlık göstermiştir. Theosebesler Grek kültürü ile diaspora Yahudiliği arasında köprü vazifesi görmüşlerdir. İlk Hıristiyan tebliğ faaliyetlerinin bu gruba mensup olan kişi ve cemaatlere yapılmış olması muhtemeldir. Elçilerin İşleri'nde 'phoubemenoi' ve 'sebomenoi ton teon' şeklinde adlandırılan bu grup Pavlus'un tebliğinde ilk hedef kitlesi olarak takdim edilir. Grekçe'deki Theosebes terimi "God-fearers" yani Tanrıdan korkanlar manasına gelmektedir. Bu manada, söz konusu terim, pagan monoteizmi ile Theos Hypsistos kültünün bir uzantısı olarak Roma topraklarında ortaya çıkmış ve ilk olarak Yahudilikte daha sonra da Hıristiyanlıkta tezahür etmiştir. Ayrıca, Theosebesler İslam'ın Arap Yarımada'sında doğduğu zamanlarda da mevcuttular. Grubu ifade etmek için kullanılan Süryanice "hanpa" terimi ile Arapça "hanif" terimi fonetik olarak benzerlik göstermektedir. Bu nedenle Theosebesler ile Hanifler arasında bir münasebet olması muhtemeldir. Theosebeslerin izleri beşinci asırdan sonra ortadan kalkmıştır. Muhtemelen grup önce Yahudilik içinde daha sonra da Hıristiyanlık ve İslam içinde asimile olmuş, nihayet ortadan kalkmıştır.

The Theosebes are a group of pagans sympathized with Judaism; they had some beliefs and rituals of their own. The group existed between the 1st Century before the Common Era and the 4.th century in the Medi- terranean area. The Theosebes served as a brigdge community between Greek culture and the diaspora Judaism. It is probable that the very first Christian missions began among the Theosebes. Named as 'phoube- menoi' and 'sebomenoi ton teon' in Acts, they are especially marked as being the first addressees of Paul. The greek term ''Theosebes'' means "God-Fearers" and it has, as an extension of the Pagan Monotheism and Theos Hypsistos cult, occured within the Roman borders, revealed itself first in Judaism and later in Christianity. In addition, the Theosebes were also prevalent during the birth of Islam in the Arabian peninsu- la. The Syriac term 'hanpa', which was used to express the Theosebes, sounds similar to the Arabic "Hanif"; it is possible that there is a relation between Theosebes and Hanifs. Traces of the Theosebes vanished after the 5th century C.E. Presumably the group had been assimilated into Judaism, Christianity and Islam and finally disappeared.