Farklı sınıf seviyelerindeki öğrencilerin üst bilişsel farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından boylamsal incelenmesi

Abstract

Ülkemizde daha önce üst bilişsel farkındalıkla ilgili yapılan çalışmalarda genellikle anlık durum saptamalarını içeren tekil tarama modelleri kullanılmıştır. Bu nokta göz önüne alındığında üst bilişsel farkındalığın aynı örneklem üzerinde ve süreç içerisinde boylamsal olarak incelenmesine ihtiyaç vardır. Bu nedenle, çalışmanın amaçları ortaokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıklarını belirlemek, bir yıl içerisinde üst bilişsel farkındalık düzeylerinde oluşabilecek değişimi tespit etmek ve fen başarı puanlarının, genel ağırlıklı not ortalamalarının (GANO) ve sınıf seviyelerinin üst bilişsel farkındalıkla ilişkisini araştırmaktır. Araştırmada boylamsal tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, 2015-2016 ve 2016-2017 eğitim-öğretim yıllarında İstanbul ili Üsküdar ilçesinde yer alan bir devlet ortaokulunda beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci sınıflarda öğrenim görmekte olan öğrencilerden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak ortaokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıklarının belirlenmesi amacıyla geliştirilen ve Türkçeye uyarlanmış olan “Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre ortaokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıkları ve tüm derslerinde ve fen dersinde gösterdikleri başarı üst sayılabilecek bir düzeydedir. Zihinsel süreçlerini bilen ve bilişini denetleyen öğrenciler daha iyi öğrenebilir. Üst bilişin gelişimine yönelik etkinlikler akademik başarıyı artırabilir.

Metacognition is one’s knowledge concerning one’s own cognitive process and regulating one’s own cognitive process with the help of this knowledge. The purposes of this research were to identify middle school students’ metacognitive awareness, to determine any change in their metacognitive awareness within a year, and to examine relationships between metacognitive awareness and the following three variables: grade level, general point average (GPA), and science achievement score. Longitudinal survey design was carried out for this research. The participants of the study were fifth, sixth, seventh, and eighth grade students studying in a public middle school. Metacognitive Awareness Inventory (MAI) was used for data collection. Pearson correlation coefficient analysis were done to examine the relationships between metacognition and the various variables. Independent t-tests were used to identify the changes in the same students’ metacognitive awareness in a year. Middle school students’ metacognitive awareness and their achievement in all courses including science course are close to high level. Students who know their cognitive processes and regulate them are more successful in their lessons. Students having self-awareness, monitoring and checking their cognition can learn better. Activities focusing on metacognitive development can increase students’ academic achievement.