Gelir ve kurumlar vergisinde mahsup ve iadeler

Abstract

Bu çalışmanın esas amacı, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunları Kapsamında gerçekleştirilen mahsup ve iade konusuna ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkan sorunları belirlemek ve bu sorunları tartışma konusu yaparak bunların çözümüne katkıda bulunmaktır. Konunun bir diğer amacı da; dinamik bir yapıya sahip olan vergi mevzuatındaki konuyla ilgili son yapılan değişiklikler kapsamında uygulamanın yasal çerçevesini ortaya koymaktır. Bu bağlamda konu araştırılırken, sadece konuya ilişkin mevzuatın geçirdiği değişimin irdelenmesiyle yetinilmeyip, yaşayarak somut olarak gözlemlediğimiz vergilendirme hadiselerinden de örnekler verilerek, uygulamadaki aksaklıklar, sebebe yönelik olarak analiz edilmiştir. Türk vergi Sistemi, ilke olarak beyan esasına dayanmaktadır. Bu esasta vergi yükümlüsü Gelir Vergisi Yasasının ikinci maddesinde yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içerisinde elde ettiği kazanç ve iratları için bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça yıllık beyanname vermekte ve yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir ve kurumlar vergilerinden, bu kanunlar uyarınca mahsup edilmesi gereken vergileri indirilmektedir. Mahsup edilemeyen tutarlar ise, eğer kanunda öngörülmüş ise yükümlüğe red ve iade edilmekte , aksi halde fazla kısım mükellefe red ve iade edilmemektedir. Mahsup edilemeyen tutarın mükellefe iadesi söz konusu olduğunda ise, bu iade işlemi; eğer mükellefin ilgili daireye borcuda da varsa bu borcuna mahsuben, borcun bulunmaması halinde ise nakden iade şeklinde gerçekleştirilmektedir. Ancak mahsuben veya nakden iade işleminin yapılabilmesi için konuya ilişkin mevzuatla belirlenen bazı ispat edici belgelerin ve teminatın mükellefçe idareye verilmesi zorunlu tutulmuştur. Bu belgelerin verilmemesi halinde iade ve mahsup talepleri yerine getirilmemekte ve mükellefin borçları gecikme zamlı olarak tahsil edilmektedir. Bu durumlar ise, mükellef ile idare arasında ihtilaflara neden olmaktadır. Özetini sunduğumuz çalışmamızda; bütün bu hususlar ayrıntılı olarak incelenmiştir.The main aim of this study is to determine the problems arising during the applications concerning deduction (offsetting) and reimbursement issue performed in the scope of Income Tax and Corporation Tax Acts and to contribute to the solution of these problems by discussing. Another aim of the study is to state the legal frame of the application under the scope of the last changes related to the issue in the tax regulations which have very dynamic structure. While the issues are investigated in this aspect, not only by examining the changes in the acts but also by giving real examples observed in the taxation cases, the faults in the applications are analyzed by invetigating the reasons. Turkish Tax System is based on the declaration principle. İn this principle, according to the second item of the Income Tax Acts, tax payer declares his/ her earnings and incomes gained during whole calendar year unless otherwise stated and the taxes to be set-off are deducted from the Income Tax and Corporation Taxes which is calculated on the annual declaration. The amounts which couldn't have been deducted are rejected and returned to the tax payers if stated in the regulations, otherwise residue amounts are not rejected and returned to the tax payers. If the residue amounts are to be returned to the tax payers, this return process is done as a set-off against the debts of the tax payers if exists or return is paid cash.