Publication:
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde tip 1 diyabetli adolesanlarda sorun çözme becerisi

Loading...
Thumbnail Image

Date

Journal Title

Journal ISSN

Volume Title

Publisher

Research Projects

Organizational Units

Journal Issue

Abstract

1. ÖZET Sorun çözme, adolesanın diyabet yönetimini ve günlük yaşamda karşılaşılabilecek engelleri çözebilmesine yardımcı olan bir beceridir. Araştırma, tip 1 diyabetli adolesanların sorun çözme becerisinin metabolik kontrol üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmıştır. Araştırmanın evrenini, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde tüm kurumlara ait polikliniklerde (Dr.Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Endokrinoloji Bölümü Diyabet Polikliniği, Cengiz Topel Devlet Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü, Magosa Devlet Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü, Girne Dr. Akçiçek Devlet Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü, Girne Asker Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü) 01.01.2006–30.06.2006 tarihleri arasında kontrole gelen, örneklem seçim kriterlerine uygun tip 1 diyabetli adolesanlar (n=25) oluşturdu. Veri toplama aracı olarak; Diyabetli Adolesanı Tanılama Formu, Adolesanlar İçin Diyabet Sorun Çözme Ölçeği (ADSÇÖ), Diyabet Davranış Değerlendirme Ölçeği ( DDDÖ), Diyabette Kendi Kendine Bakım Anketi (DKKB), Metabolik Kontrol Sonuçları Formu kullanılmıştır. ADSÇÖ’nin Cronbach’s alpha değeri 0.72, DDDÖ’nin Cronbach’s alpha değeri sıklık 0.91, sorumluluk 0.93, DKKBA'nin Cronbach’s alpha değeri 0.82 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar, çalışmanın güvenirliğinin yeterli düzeyde olduğunu göstermektedir. Araştırmada DDDÖ sıklık toplam puanı; eğitim durumlarına, öğün planlaması, diğerlerini bilgilendirme istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). ADSÇÖ, DKKBA toplam puanı; diyabet yaşına, son bir aydaki hipoglisemi sıklığına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). DDDÖ sorumluluk, DKKBA toplam puanı ise; haftada birkaç kez ölçüm yapan olguların her gün kan glukoz ölçümü yapanlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). ADSÇÖ, DDDÖ, DKKBA ile HbA1c arasında anlamlı bir ilişki saptanamamıştır (p>0,05). Tip 1 diyabetli adolesanlarda metabolik kontrolü; sorun çözme becerisi, diyabetle ilgili sorumluluk davranışları gibi birçok değişken etkilediği için, sorun çözme becerilerinin metabolik kontrol üzerine etkisi saptanamamıştır. yabet, Sorun Çözme, Diyabet Yönetimi, Adolesan, Metabolik Kontrol 2.
PROBLEM SOLVİNG SKİLLS in ADOLESCENT with TYPE 1 DİABETES in NORTH CYPRUS REPUBLİC of TURKEY Problem solving skills can help to cope with some daily situation in this period as well as in diabetes management in whole. The research was planned as a descriptive study to determine the effects of problem solving skills in adolescents on their metabolic control. The scope of the research was based on the data registered in the policlinics of hospitals attended by the adolescents with type 1 diabetes. The patients from the following departments were examined; Diabetes Department of Endocrinology of Dr. Burhan Nalbantoglu Estate Hospital, Department of Internal Medicine of Cengiz Topel Estate Hospital, Department of Internal Medicine of Famagusta Estate Hospital, Department of Internal Medicine of Kyrenia of Dr. Akcicek Estate Hospital, Department of Internal Medicine of Kyrenia Military Hospital in Turkish Republic of Northern Cyprus. 25 adolescents with type 1 diabetes were selected for the investigation according to certain criteria. The studied period was from 01.01.2006 till 06.30.2006. The collection of data, the adolescents information, Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents, Diabetes Behavior Rating Scale, Diabetes Self-Mastery Questionnaire and metabolic control results form were administered to the adolescents. The cronbach’s alpha coefficient of Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents was 0.72, Diabetes Behavior Rating Scale for frequency was 0.91 and for responsibility was 0.93, and Diabetes Self-Mastery Questionnaire was 0.82. These results demonstrated that the reliability of the study is satisfying. With the help of the Diabetes Behavior Rating scale for frequency, statistically significant variations in educational conditions, meal planning and in features that help to recognize the type 1 diabetes in adolescents were disclosed accordingly. Total score of the Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents and Diabetes Self-Mastery Questionnaire demonstrated statistically important difference in diabetes duration and frequency of hypoglycemia, the examined period was the last month. With the help of Total score of Diabetes Self-Mastery Questionnaire and Diabetes behavior Rating Scale for Responsibility considerably high results were disclosed in the group with blood sampling a few times I week in a comparison with the group with the everyday sampling. During the investigation if was proved that there exists a certain connection between HbA1c and Diabetes Problem Solving Measure for Adolescents, Diabetes behavior Rating Scale, Diabetes Self-Mastery Questionnaire. Since metabolic control was effected by a lot factors such as problem solving skills and diabetes responsibility behaviors, the effects of problem solving skills to metabolic control couldn’t be determined in type 1 diabetes. Key words: Type 1 Diabetes, Problem Solving, Diabetes Management, Adolescent, Metabolic Control. II. IÇINDEKILER I. TESEKKÜR........................................................................................................... ….I II. IÇINDEKILER....................................................................................................….II III. TEZ IÇINDE KULLANILAN KISALTMALAR …………………………..........VI IV. TABLOLARIN LISTESI……………………………….......................................VIII V.SEKILLERIN LISTESI.........................................................................................…X 1. ÖZET....................................................................................................................….l 2. SUMMARY..........................................................................................................….2 3. GIRIS VE AMAÇ .................................................................................................….4 4. GENEL BILGILER..............................................................................................….7 4.1. DIABETES MELLITUS'UN TANIMI ……………………………………………7 4.2. DIABETES MELLITUS’UN TARIHÇESI……………………………………………...7 4.3. DIABETES MELLITUS'UN SINIFLANDIRILMASI………………………………......8 4.4. TIP 1 DIABETES MELLITUS( DM )…………………………………………………8 4.5. TIP 1 DIABETES MELLITUS'UN EPIDEMIYOLOJISI .......................................….9 4.6. TIP 1 DIABETES MELLITUS'UN PATOFIZYOLOJISI………………….................10 4.7. TIP 1 DIABETES MELLITUS'UN TANISI………………………………………...12 4.8.TIP l DIYABETES MELITUS' UN TEDAVISI…………………………………....12 4.8.1.Diyabet Egitimi……………………………………………………………………..13 4.8.2.Tıbbi Beslenme Tedavisi …………………………………………………………15 4.8.3.Egzersiz …………………………………………………………………………..16 4.8.4.Insülin Tedavisi…………………………………………………………………...17 4.8.5.Glisemik Kontrol Seviyesinin Kendi Kendine Izlenmesi………………………….20 4.8.6.Psikososyal Danısmanlık………………………………………………………….21 4.9. TIP 1 DIYABETES MELLITUS'UN KOMPLIKASYONLARI.............................. ....22 4.9.1. Akut Komplikasyonlar…………………………………………………...................22 4.9.1.1.Hiperglisemi………………………………………………………………..........22 4.9.1.2.Diyabetik Ketoasidoz………………………………………………………....22 4.9.1.3.Hipoglisemi………………………………………………………………..........22 4.9.2. Kronik Komplikasyonlar .................................................................................…..23 This watermark does not appear in the registered version - http://www.clicktoconvert.com III 4.9.2.1.Makrovasküler Komplikasyonlar………………………………………………....23 4.9.2.2.Mikrovasküler Komplikasyonlar ..………………………………………………...23 4.9.2.2.1.Diyabetik Retinopati ...............................................................................…..24 4.9.2.2.2. DiyabetikNefropati...............................................................................…..24 4.9.2.2.3. DiyabetikNöropati...............................................................................…..24 4.9.2.2.4. Diyabetik Ayak....................................................................................…..24 4.10. ADOLESAN VE DIABETES MELLITUS…………………………………………..25 4.11. SORUN ÇÖZME.......................................................................................................27 4.11.1. Sorun ve Sorun Çözmenin Tanımları ve Özellikleri................................................…27 4.11.2. Sorun Çözme Sürecinin Asamaları ........................................................................ …..29 4.11.3. Sorun Çözme Yaklasımları………………………………………………………………………..29 4.11.4. Sorun Çözme Kuramları…………………………………………………………………………..31 4.12. SORUN ÇÖZME BECERISI………………………………………………………………… ………33 4.12.1. Sorun Çözmenin Becerisi ve Gelisimi .......................................................................…33 4.12.2. Sorun ÇözmeBecerisinin Gelisiminde Ailenin Rolü……………… ...................................…34 4.12.3. Adolesanlarda Sorun Çözme Becerisinin Önemi…………………………………………………..35 4.13. DIYABET HEMSIRESI VE SORUN ÇÖZME BECERISI.................................................…36 4.14. TIP l DIYABETLI ADOLESANLARDA SORUN ÇÖZME BECERISI VE METABOLIK KONTROL .........................................................................................…40 5. GEREÇ VE YÖNTEM........................................................................................…43 5.1. ARASTIRMANIN TÜRÜ ......................................................................................…43 5.2. ARASTIRMANIN YAPILDIGI YER VE ZAMAN............................................…43 5.3. ARASTIRMANIN EVRENI VE ÖRNEKLEMI..............................................…43 5.4. VERI TOPLANMASINDA KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER..................…45 5.4.1. Diyabetli Adolesan Tanılama Formu ...............................................................…45 5.4.2. Adolesanlar Için Diyabet Sorun Çözme Ölçegi (ADSÇÖ )..............................…45 5.4.3. Diyabet Davranıs Degerlendirme Ölçegi (DDDÖ )..........................................…46 5.4.4. Diyabette Kendi Kendine Bakım Anketi ( DKKBA ) ........................................…47 5.4.5. Metabolik Kontrol Sonuçları Formu.................................................................…47 5.5. ADOLESANLAR IÇIN DIYABET SORUN ÇÖZME ÖLÇEGI(ADSÇÖ), DIYABET DAVRANIS DEGERLENDIRME ÖLÇEGI(DDDÖ) VE DIYABETTE KENDI KENDINE BAKIM ANKETI (DKKBA)'NIN GEÇERLILIKGÜVENIRLILIK ÇALISMALARI………………………………………………..48 This watermark does not appear in the registered version - http://www.clicktoconvert.com IV 5.6. VERI TOPLAMA YÖNTEMI……………………………………………………...50 5.7. VERI ANALIZI……………………………………………………………….........51 5.8. ARASTIRMANIN KISITLILIKLARI……………………………………………...51 6. BULGULAR………………………………………………………………….........52 6.1. TIP l DIYABETLI ADOLESAN ILE ILGILI ÖZELLIKLER VE BÖLÜMLERE GÖRE KARSILASTIRILMASI…………………………………………………...52 6.2. TIP l DIYABETLI ADOLESANLARIN DIYABETI / TEDAVI UYUMU / KOMPLIKASYONLAR / METABOLIK KONTROL SONUÇLARI ILE ILGILI ÖZELLIKLER VE BÖLÜMLERE GÖRE KARSILASTIRILMASI………………..56 6.2.1. Tip l Diyabetli Adolesanlarm Diyabeti ile Ilgili Özellikler ve Bölümlere Göre Karsılastırılması……………………………………………........ …...............56 6.2.2. Tip l Diyabetli Adolesanlarm Tedavi Uyumu ile Ilgili Özellikler ve Bölümlere Göre Karsılastırılması.................................................................................. …..57 6.2.3. Akut ve Kronik Komplikasyonlar ile Ilgili Özellikler ve Bölümlere Göre Karsılastırılması ....................................................................................... …60 6.2.4. Metabolik Kontrol Sonuçlan ve Bölümlere Göre Karsılastırılması.............. … 62 6.3. ADOLESANLAR IÇIN DIYABET SORUN ÇÖZME ÖLÇEGI(ADSÇÖ), DIYABET DAVRANIS DEGERLENDIRME ÖLÇEGI(DDDÖ), DIYABETTE KENDI KENDINE BAKIM ANKETI(DKKBA) VE TIP l DIYABETLI ADOLESANLAR ILE ILGILI ÖZELLIKLERIN KARSILASTIRILMASI……………………………...63 6.3.1. ADSÇÖ, DDDÖ ve Alt Boyutlarının, DKKBA' nin Puan Ortalamaları…………63 6.3.2. ADSÇÖ, DDDÖ, DKKBA'nin Bazı Demografik Özellikler ile Karsılastırılması …………………………………………………………………………………..67 6.3.3. ADSÇÖ, DDDÖ ve DKKBA Puan Ortalamalarının Tip l Diyabetli Adolesanların Diyabeti / Tedavi Uyumu / Komplikasyonlar / Metabolik Kontrol Sonuçları ile Karsılastırılması………………………….……………………………………...70 7. TARTISMA VE SONUÇ.................................................................................... ….84 7.1. TIP l DIYABETLI ADOLESANLAR ILE ILGILI ÖZELLIKLERIN VE BÖLÜMLERE GÖRE KARSILASTIRILMASININ TARTISILMASI…... ……...84 7.2. TIP l DIYABETLI ADOLESANLARIN DIYABETI/ TEDAVI UYUMU / KOMPLIKASYONLARI / METABOLIK KONTROL SONUÇLARI VE BÖLÜMLERE GÖRE KARSILASTIRILMASININ TARTISILMASI…………...86 7.2.1. Tip l Diyabetli Adolesanların Diyabeti ile Ilgili Özellikler ve Bölümlere Göre Karsılastırılmasının Tartısılması………………………………………………….86 This watermark does not appear in the registered version - http://www.clicktoconvert.com V 7.2.2. Tip l Diyabetli Adolesanların Tedavi Uyumu ile Ilgili Özellikler ve Bölümlere Göre Karsılastırılmasının Tartısılması…………………………….……………...86 7.2.3. Akut ve Kronik Komplikasyonlar ile Ilgili Özelliklerin Tartısılması……….........87 7.2.4. Metabolik Kontrol Sonuçlarının Tartısılması ..................................................….89 7.3. ADOLESANLAR IÇIN DIYABET SORUN ÇÖZME ÖLÇEGI (ADSÇÖ), DIYABET DAVRANIS DEGERLENDIRME ÖLÇEGI(DDDÖ), DIYABETTE KENDI KENDINE BAKIM ANKETI(DKKBA) VE TIP l DIYABETLI ADOLESANLAR ILE ILGILI ÖZELLIKLERIN TARTISILMASI………………90 7.3.1. ADSÇÖ, DDDÖ , DKKBA' nin Puan Ortalamalarının Tartısılması…………..90 7.3.2. ADSÇÖ, DDDÖ, DKKBA' nin Bazı Demografik Özellikler ile Karsılastırılmasının Tartısılması ....................................................................….90 7.3.3. ADSÇÖ, DDDÖ ve DKKBA Puan Ortalamalannın Tip l Diyabetli Adolesanların Diyabeti / Tedavi Uyumu / Komplikasyonlar / Metabolik Kontrol Sonuçları ile Karsılastırılmasının Tartısılması………………………………………………...93 8. EKLER ................................................................................................................…98 9. KAYNAKLAR ....................................................................................................…120 10. ÖZGEÇMIS………………………………………………………………………134

Description

Citation

Collections

Endorsement

Review

Supplemented By

Referenced By