Søren Kierkegaard düşüncesinde Hristiyan dini kavramlarının yeniden yorumlanması

Abstract

Søren Kierkegaard düşüncesinde Hristiyan dini kavramlarının yeniden yorumlanması Bu çalışma, Søren Kierkegaard’ın felsefesinin temelinde yer alan felsefi ve dini kavramların Hristiyanlık köklerinden hangi manada farklılaştığını ve Kierkegaard’ın bu kavramları nasıl yorumladığını araştırmayı hedeflemektedir. Nitekim bu kavramlar Kierkegaard’la birlikte teolojik olmaktan çıkarak felsefi alana geçmişlerdir. Fakat dini referanslarını tam anlamıyla kaybetmemişler, yalnızca klasik anlamlarından farklı bir kimliğe bürünmüşlerdir. Birinci bölümde Kierkegaard felsefesinin konumuzla ilgili olan felsefi kavramları tespit edilip bunların açıklaması yapılacaktır. Bu bağlamda özellikle paradoks, özgürlük, kaygı, sorumluluk, benlik, umutsuzluk ve öznellik kavramlarının Kierkegaard düşüncesinde nasıl yeniden yorumlandığı ve felsefi düzleme dahil edildiği incelenecektir. Bu kavramların Kierkegaard’ın ana dili olan Danca’daki karşılıkları verilecek ve İngilizceye nasıl tercüme edildiklerinin izi sürülecektir. Bu kavramların açıklanmasından sonra Kierkegaard’ın hem felsefi hem de dini seleflerine hangi yönlerden eleştiri getirdiği açıklanacaktır. Birinci bölümün ikinci kısmında ise Kierkegaard’ın eserlerinde özellikle Hegel’in spekülatif felsefesine karşı sergilediği eleştirel duruş ele alınmıştır. İki düşünürün nesnellik-öznellik meselesine ve Hristiyanlığa yaklaşımlarının mukayeseli olarak okunması çalışmamızın hedeflerindendir. Kierkegaard’ın Hegel’i çokça eleştirmesi, onun bazı eserlerinin direkt Hegel eleştirisi olarak, hatta Kierkegaard’ın bütün külliyatının bir Hegel “antitezi” olarak okunmasına sebebiyet vermiştir. Bu çalışmada bunun hatalı bir düşünce olduğunu göstermek istiyoruz. İkinci bölümde klasik Hristiyan düşüncesinde söz konusu dini kavramların nasıl karşımıza çıktığı tespit edilmiştir. İncil’e, Hristiyanlık sözlüklerine ve Hristiyan alimlerinin görüşlerine başvurarak bu kavramlar genel itibarıyla açıklığa kavuşturulacaktır. İkinci bölümün ikinci kısmında ise klasik Hristiyan düşüncesindeki bu kavramlar, Kierkegaard’ın kullanımlarıyla kıyas edilecek, Kierkegaard’ın bu kavramları nasıl yeniden yorumladığı açıklanacaktır. Eğer Kierkegaard bu kavramları ilk defa kullanıyorsa da bunun tespiti ve açılımı yapılacaktır. Böylece Kierkegaard’ın Hristiyanlıkla hesaplaşması ya da Hristiyanlığın kavramlarını yeniden yorumlaması ortaya çıkarılmış olur. Sonuç olarak çalışmamızdan elde edilecek bulgular felsefe alanında, Hristiyan teolojisinde ve bilhassa din felsefesinde kullanabilecek bilgileri gün yüzüne çıkarmış olacaktır. Elde edilen verilerin, bu alanda çalışan kişi ve gruplar için bilgi kaynağı olmasını umut ediyoruz.

The reinterpretation of Christian religious concepts in Søren Kierkegaard’s thought This study aims to examine how the philosophical and religious concepts that underlie Søren Kierkegaard’s philosophy differ from their Christian roots and how Kierkegaard himself reinterprets these concepts. In Kierkegaard’s work, these notions move from a theological frame into a philosophical domain; they do not entirely lose their religious references but take on an identity distinct from their classical meanings. The first chapter identifies and analyses the philosophical concepts in Kierkegaard’s thought that are relevant to our topic. It focuses on how paradox, freedom, anxiety, responsibility, selfhood, despair, and subjectivity are reinterpreted in his thought and incorporated into the philosophical plane. The equivalents of these concepts in Kierkegaard’s native Danish are provided, and their translation into English is traced. After explaining these concepts, the chapter discusses how Kierkegaard critiques his philosophical and religious predecessors. The second part of the first chapter explores Kierkegaard’s critical stance toward Hegel’s speculative philosophy as reflected in his works. One of the study’s main objectives is to offer a comparative reading of the two thinkers’ approaches to objectivity–subjectivity and to Christianity. Because Kierkegaard critiques Hegel extensively, some have interpreted certain of his works as direct criticisms of Hegel or even regarded his entire oeuvre as a Hegelian “antithesis.” Demonstrating that this view is mistaken is one of the subsidiary aims of this study. The second chapter investigates how the religious concepts in question appear in classical Christian thought. Referring to the Bible, Christian dictionaries and the views of Christian scholars, it clarifies these concepts in general terms. The second section of the chapter then compares these concepts in classical Christian thought with Kierkegaard’s usage and explains how he reinterprets them. Where Kierkegaard employs a concept for the first time, this is identified and explicated. In this way, the chapter highlights either Kierkegaard’s engagement with Christianity or his reinterpretation of Christian concepts. In conclusion, the findings of this study are intended to bring to light information that will be useful in the fields of philosophy, Christian theology and especially the philosophy of religion. The results obtained will serve as an important source of information for scholars and groups working in this area.