Türk Hukukunda coğrafi işaret kavramı ve korunması

Abstract

Tez Özeti Bu çalışma, Türk hukukunda coğrafi işaret kavramı ve korunmasını konu almaktadır. Coğrafi işaretler, belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülkeye atfedilebilen bir ürünü gösteren işaretlerdir. Örneğin, Hereke Halısı, Adana Kebabı, Türk Lokumu ve Champagne birer coğrafi işarettir. Türk Hukukunda coğrafi işaretlerle ilgili temel düzenleme 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamedir. Coğrafi işaretler, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) tarafından Menşe Adı ve Mahreç İşareti olarak ikiye ayrılmaktadır. Menşe adıyla mahreç işaret arasındaki fark, ürün ile coğrafi kökeni arasındaki bağlantıdan kaynaklanmaktadır. Bu fark Türk hukukunda da kabul edilmiştir. Çalışmada Türk hukuku için sadece KHK incelenmemiş, aynı zamanda Türk Patent Enstitüsü tarafından hazırlanan Coğrafi İşaretlerin ve Geleneksel Özellikli Ürün Adlarının Korunması Hakkında Kanun Taslağı da ayrıntısıyla ele alınmıştır. Bu noktada özellikle coğrafi işaretin devri ve kullanımın denetimi gibi konular ele alınmıştır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde coğrafi işaret kavramı ele alınmış, uluslararası düzenlemelerdeki durum, benzer kavramlarla karşılaştırılması, fonksiyonları ve gelişmekte olan ülkelerdeki önemi incelenmiştir. İkinci bölümde ise coğrafi işaretlerin tescili, kullanımı ve denetimi incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise coğrafi işaretlerin korunması, markalarla ilişkisi ve coğrafi işaretlerin hükümsüzlüğü incelenmiştir. Coğrafi işaretlerin markalarla ilişkisi ayrıntılı olarak ele alınmış, uygulamadaki sorunlara değinilmiş ve 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, özellikle 7. madde bağlamında ele alınmıştır.

The topic of this study is the concept of geographical indication and its protection in Turkish Law. Geographical indications are indications which identify a product originating in a country, or a region or locality, where a given quality, reputation or other characteristic of the product is attributable to its geographical origin. For example, Hereke Carpet, Adana Kebab, Turkish Delight and Champagne are geographical indications. The basic legislation for geographical indications in Turkish Law is Decree Law No: 555 on the Protection of Geographical Indications. Geographical indications are divided into two groups by World Intellectual Property Organization as Appellations of Origin and Indications of Source. Differences between these concepts are based on the link between product and its geographical origin. The same distinction is adopted in Turkish Law. The present study examines not only Decree Law No: 555, but also Draft of Law on Protection of Geographical Indications and Names of Traditional Products in detail, as drafted by Turkish Patent Institute. In doing so, certain issues are emphasized, especially issues such as transfer of geographical indication and inspection of use. This study consists of three sections. In the first section, concept of geographical indication is examined, and the present situation on international agreements, the concept’s similarities and differences with related concepts, its functions and significance for developing countries are explored. The second section is devoted to the analysis of registration, use and inspection of geographical indications. Finally, protection, relationship with trademarks and invalidity of geographical indications are examined in the third section. Relationship with trademark is tackled in detail. Some problems in practice and Decree Law No: 556 on Protection of Trademarks, especially with respect to article 7, are considered.