Tüketicilerin planlı eskitmeye yönelik tutumları: akıllı telefon tüketicileri üzerine bir araştırma

Abstract

Planlı eskitme özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde, II. Dünya Savaşından sonraki süreçte ekonomik kalkınma ve artan işsizliği dengelemek için, bir şey ne kadar hızlı bir şekilde yıpranır daha az kullanılır ve yerine yenisi daha çabuk alınırsa ekonomi de o hızla büyür fikri ile beslenen, en yalın hali tüketiciye yeni olanı vaktinden biraz daha önce aldırmak olarak tanımlanan bir kavramdır. Planlı eskitmenin işletmeler tarafından bir politika halinde hayata geçirilmesi nedeniyle bugün, kullanılan bir çok ürün, tasarımlarında ufak değişiklikler yapılarak tekrar pazara sürülmeye ve yine bir çoğu tamir edilebilmesi ve teknolojilerinin yükseltilmesi mümkün olmayan bir şekilde üretilmeye başlanmıştır. Reklamlar ise bu sürecin itici gücü olarak, tüketicileri mevcut ürünlerinin yerine yenilerini almaya cesaretlendirerek onları ürünlerini eskitmeleri için psikolojik olarak hazırlamaktadır. Bugün gelinen noktada dünyanın her yerinde her 3 dk. yeni bir ürün yaratılmaktadır. Kaynakların sonlu olduğu bir gezegende, sonu olmayan bir üretim ve tüketim çılgınlığı, bununla birlikte tüketim mallarının sahip olduğu yeniliklerin eskitilmesi ve stillerinin değişmesi adeta histerik bir hıza ulaşmıştır. Kavram yalnızca yeni ürünler alınması ile sınırlı değildir. Konunun önemi, tüketim olgusunun tüketicilerin hayatlarının odak noktası konumuna getirilerek, onların yeni ürünler almayı günlük hayatlarında var olan bir rutin içine dahil etmiş olmalarıdır. Yukarıda tanımlanan ve önemi vurgulanmaya çalışan planlı eskitme kavramı çerçevesinde bu çalışmadaki amaç, planlı eskitme eğilimindeki tüketicileri belirleyerek onların planlı eskitmeye yönelik tutumlarının bilişsel, duygusal ve davranışsal ögelerinde reklamın rolünü ölçümlemektir.

Planned obsolescence which has emerged to balance between the economic development and rising unemployment especially in the U.S.A., is defined as a term which is nurtured with the idea that the more quicker something wears off by using it less and replace it with the newest, the more rapidly the economy grows, or simply making the consumer buy the newest shortly before the product is out of date. On account of the business firms’ putting the planned obsolescence into practice as a politics, many products being used today are launched on the market again after a few changes on their designs and many are produced in a sort of way that are impossible to be fixed and their technologies can’t be updated. The advertisements, which are the driving power of this process, are encouraging the consumers to buy the new products instead of the present ones and preparing them to wear off the their products psychologically. In this current situation a new product is produced in every three seconds all around the world. In a planet where the sources are limited, unlimited production and consumption madness along with the worn out innovations of the products and changed designs have reached a hysterical speed .The term is not only limited to buying the new products. The significance of the subject matter comes from the idea that the consumption phenomenon has been put on a focal point of the consumers who have included this buying new products activity into their ordinary life.The main purpose of this study within the frame of the planned obsolescence term which is defined and its importance emphasized above, is to determine the consumers who have a tendency of planned obsolescence and gauge the role of the advertisements on their cognitive, emotional and behavioral factors of their attitudes towards planned obsolescence.