6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin belirlenmesi ve yargı uygulamaları

Abstract

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin belirlenmesi ve yargı uygulamaları Bu tezde, konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin, sözleşmenin kurulması aşamasında nasıl belirleneceği ve kira ilişkisi devam ederken hangi koşullar altında ve ne şekilde değiştirilebileceği incelenmektedir. Bu bağlamda, başta 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu olmak üzere ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde kira bedelinin belirlenmesine ilişkin hukuki dayanaklar ve bu konudaki sınırlamalar ele alınmıştır. Özellikle son yıllarda ülkemizde yaşanan yüksek enflasyonun konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerine etkisi, bu doğrultuda yapılan yasal değişiklikler, uygulamada ortaya çıkan sorunlar ve yargı kararları kapsamlı şekilde değerlendirilmiştir. Ayrıca, kira bedelinin tespiti davasına ilişkin usul ve esaslar ile sözleşme serbestisi ilkesi kapsamında taraf iradelerine kanun koyucu tarafından getirilen sınırlamaların etkinliği ve bu sınırlamaların taraflar arasındaki menfaat dengesi üzerindeki etkisi de irdelenmiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kira sözleşmesinin tanımı, unsurları ve hukuki niteliği açıklanmış; ayrıca konut ve çatılı işyeri kavramları, kiracının korunması ilkesi ve bedel unsuru ayrıntılı biçimde incelenmiştir. İkinci bölümde, konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin belirlenmesine ilişkin tarihsel süreç ele alınmış, tarafların kira bedelini anlaşma yoluyla belirlemesine ilişkin hükümler incelenmiş ve bu belirlemenin sözleşmenin uzama dönemlerine etkisi değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise kira bedelinin dava yoluyla belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar incelenmiştir. Tezin tüm bölümlerinde ilgili yasal düzenlemeler ve uygulamadaki sorunlar, yargı kararları ışığında analiz edilmiştir.Lease price in residential and roofed workplaces within the framework of the Turkish code of obligations no. 6098 and judicial practices This thesis examines how the lease price in residence and roofed workplace leases will be determined during the establishment of the contract and under what conditions can it be changed while the lease relationship continues. In this context, the legal grounds and limitations on this issue regarding the determination of the lease price within the framework of the relevant legal regulations, especially the Turkish Code of Obligations No. 6098, are discussed. The effect of high inflation on residence and roofed workplace lease agreements in recent years, the legal regulations made in this direction, the implementation problems, and judicial decisions have been comprehensively evaluated. In addition, the procedures and principles regarding the lawsuit for the determination of the lease price and the effectiveness of the limitations imposed by the legislator on the will of the parties within the framework of the principle of freedom of contract and its effect on the balance of interests are also examined. The thesis consists of three chapters. In the first part, the definition, elements, and legal nature of the lease agreement are explained; the concepts of residence and roofed workplace, the principle of tenant protection and the lease element are discussed in detail. In the second part, the historical process regarding the determination of the rental fee in residential and roofed workplace leases is discussed, the provisions regarding the parties' determination of the rental fee through agreement are examined and the effect of this determination on extended rental periods is evaluated. In the third chapter, the legal provisions regarding the determination of the rent through litigation are analyzed. In all chapters of the thesis, relevant legal regulations and problems in practice were analyzed in the light of judicial decisions.