Emzirme ve relaktasyon polikliniği başvurularını etkileyen faktörler: Maternal depresyon ve anksiyetenin rolü

Abstract

Giriş: Bebek Dostu Hastane Girişimi kapsamında Emzirme Danışmanlığı ve Relaktasyon Polikliniklerinde (EDRP) danışmanlık hizmeti sunulmaktadır. Danışmanlık ihtiyacı olan annelerin özelliklerinin belirlenmesiyle riskli durumlar önceden saptanabilir. Çalışmamızda, EDRP’ne başvuran annelerin özellikleri incelenerek, danışmanlık ihtiyacında etkili faktörlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Materyal ve Metot: Yöntem: Ağustos 2021-Şubat 2023 tarihleri arasında EDRP’ne emzirmede sorun yaşadığı için danışmanlık almak üzere başvuran hastaların dosyaları (n=47) retrospektif incelenerek annelerin depresyon ve anksiyete düzeyleri, bebekler doğum tarihleri ile eşleştirme yapılarak, kontrol grubu olarak seçilen Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği’nde izleme alınan ve emzirme sorunu bildirmeyen annelerinkiyle kıyaslandı (n=47). Maternal depresyon, Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ), anksiyete ise Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7) ile değerlendirildi. Kategorik değişkenler % olarak ifade edilip ki kare testi ile, %95 güven aralığı (GA) ve odds oranı (OR), sürekli değişkenler ortanca (çeyreklerarası aralık) olarak ifade edilip Mann Whitney U testi ile karşılaştırıldı. Bulgular: Bebeklerin cinsiyet dağılımı her iki grupta benzerdi (kız:%55,3 ve %40,4). Sezaryen doğum, emzirme danışmanlığı verilen grupta daha sıktı (%71,7 ve %41,3, OR:3,6[1,5-8,6], p=0,003). Gruplar arasında anne yaşı ve eğitim düzeyi açısından anlamlı fark izlenmedi. Emzirme danışmanlığı verilen gruptaki bebeklerin ortanca doğum gestasyon haftası, anlamlı olarak daha erken [38 (36,7-39) ve 39 (38-40), p=0,002] olup, annenin ilk doğumu olma sıklığı daha yüksekti (%70,2 ve %42,6, OR:3,2[1,4-7,5], p=0.007). Danışmanlık verilen annelerin EPDÖ puanı 9 (2-13,5) ve YAB7 puanı 3 (0-7) olup, kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.001). Oluşturulan bir regresyon modelinde, sezaryen doğum, ilk doğum ve yüksek anksiyete puanları, EDRP başvuruları ile anlamlı olarak ilişkiliydi (Tablo 1). Sonuç: Bulgularımız, ilk defa doğum yapan, sezaryen ile doğum yapan ve anksiyete seviyeleri yüksek olan annelerin, daha yüksek olasılıkla özellikli emzirme danışmanlığına ihtiyacı olabileceğini göstermektedir. Bebek dostu hastanelerde, doğum sonrası emzirme danışmanlığı rutin olarak uygulanmakla birlikte, riskli annelerin yakın takibi, emzirme sürecinde ortaya çıkabilecek sorunların önceden önlenmesinde faydalı olabilir. Postpartum maternal depresyonun yanında anksiyetenin de rutin olarak taranması ve yönetimi, emzirme sorunlarını değerlendirirken ele alınmalıdır.