Okçuzâde Mehmed Şâhî’nin manzum-mensur kırk ayet tefsiri : En-Nazmul’l-Mübîn fi’l-Âyâti’l-Erba‘în (metin-inceleme)

Abstract

Giriş, üç bölüm ve sonuçtan meydana gelen bu çalışma esas itibariyle en-Nazmu’l-Mübîn fi’l-âyâti’l-erba’în adlı eserin ilmî neşrini hedeflemektedir. Eserin müellifi 1562-1630 tarihleri arasında yaşamış ve çeşitli bürokratik görevler yapmış olan Okçuzâde Mehmed Şâhî’dir. Manzum-mensur karışık Türkçe kırk ayet tefsiri olan Nazmu’l-Mübîn müellifin, nesir sahasındaki edebî ve sanatlı üslubunu ortaya koyduğu en hacimli eseridir. Okçuzâde’nin ulaşılabilen bilgiler ışığında hayatı ve eserleri giriş kısmında kısaca ele alınmıştır. Birinci bölümde Nazmu’l-Mübîn’in edebî bir tür olarak mahiyeti ele alınmış, telif sebebi ve tarihi, temel başvuru kaynakları, muhtevası, ayetlerde izlenen tefsir yöntemleri, eserin üslup hususiyetleri ile dinî ve edebî muhtevası detaylıca incelenmiştir. İkinci bölümde başta müellif nüshası olmak üzere eserin elde edilebilen nüshaları etraflıca tanıtıldıktan sonra metin tesisinde izlenen esaslar sıralanmıştır. Üçüncü bölümde eserin metni müellif nüshasından hareketle neşredilmiştir.

This study which is consisted of an introduction, three chapters and a conclusion, fundamentally aims to the scientific publication of the work named en-Nazmu’l-Mübîn fi’l-âyâti’l-erba’în. The author of the work is Okçuzade Mehmed Şahi, who lived between 1562 and 1630 and also had various bureaucratic duties. Nazmu’l-Mübîn, a verse-prose Turkish interpretation of forty verses, is the most voluminous work of the author in which he reveals his literary and artistic style in the field of prose. Okçuzade's life and his works are briefly discussed in the introduction chapter in the light of available information. In the first chapter, as a literary genre, nature of Nazmu’l-Mübîn is discussed; the reason and history of copyright, basic reference sources and its content, interpretation methods followed in the verses, stylistic features of the work and its religious and literary content are examined in detail. In the second chapter, the available copies of the work, especially the author's copy are worked thoroughly, after then the principles followed in the text creation are listed. In the third chapter, the text of the work is published based on the author's copy.