Lütfi Ömer Akad sinemasında anlam yaratımı

Abstract

Lütfi Ömer Akad Türkiye’de sinema deneyimine dair kurucu isimlerden biridir. Akad sinema yapma pratiğini deneyimleyerek öğrenen bir kuşağa aittir ve filmografisi dikkatle incelendiğinde sinema dili ve anlatım stratejileri üzerine yoğunlaştığı görülür. Bilindiği gibi Akad, Kanun Namına filminde kamerayı sokağa “taşır” ve yine aynı filmde paralel kurgulama ile öykü anlatımına da bir yenilik kazandırır. Akad Göç Üçlemesi olan Gelin, Düğün ve Diyet filmlerinde ise göç ve kentle karşılaşma sonucu yaşanan değişimleri toplumsal gerçekçi bir perspektifle ele alır. Bu tez kapsamında Akad’ın sinemasal anlam dünyasını oluştururken başvurduğu unsurların neler olduğuna, filmsel anlatının merkezine alınan konuyu nasıl bir sinemasal dil ile aktarıldığına dair ipuçlarını somut bir şekilde kavrayabilmek amacıyla içerik analizi, istatistiksel çözümleme ve röportaj tekniği seçilmiştir. Akad’ın Vurun Kahpeye (1949), Lüküs Hayat (1950), Kanun Namına (1952), Ak Altın (1957), Yalnızlar Rıhtımı (1959), Tanrının Bağışı Orman (1964), Hudutların Kanunu (1967), Kader Böyle İstedi (1968), Gökçe Çiçek (1973) ve Diyet (1974) filmlerine uygulanan içerik analizi ve istatiksel analiz yöntemi sonucunda elde edilen bulgular neticesinde Akad’ın ağırlıklı olarak orta ölçekli planlar kullandığı, kamerasını göz hizasında tuttuğu, film dilini görselleştirirken kimi zaman simgesel anlatıma başvurduğu, filmde yabancılaştırma efekti kullanarak seyircisi ile filmdeki karakterler arasında bir “iletişim” kurulmasına önem verdiği, kadın karakterleri ayakta duran dirayetli karakterler olduğu, minimal düzeyde de kamera hareketi kullandığı anlaşılmıştır. Akad’ın, filmlerinde başvurduğu sinemasal tercihleri ile dönemin koşullarına dair bilinç oluşumuna katkıda bulunma konusunda duyduğu sorumluluğu özenli biçimde yerine getiren bir sinema emekçisi olduğu açıktır.

Akad is among the founders of the cinema experience in Turkey. When his filmography is thoroughly examined, his emphasis on Film language and Narrative strategies can be observed. In his film Kanun Namına he positions the camera on the streets and delivers innovation in storytelling by the use of parallel editing. He handles issues of migration and changes caused by the encounters with the city with a socially realistic perspective in his Migration trilogy films: Gelin, Düğün ve Diyet. Within the scope of this thesis, content analysis, statistical analysis and interview techniques were chosen to grasp the clues about the elements that Akad used while creating his world of cinematic meaning, and what kind of a cinematic language he conveyed the subject, which was placed at the center of the filmic narrative. The findings obtained as a result of the content analysis and statistical analysis method applied to the films; Vurun Kahpeye (1949), Lüküs Hayat (1950), Kanun Namına (1952), Ak Altın (1957), Yalnızlar Rıhtımı (1959), Tanrının Bağışı Orman (1964), Hudutların Kanunu (1967), Kader Böyle İstedi (1968), Gökçe Çiçek (1973) ve Diyet (1974). Akad mainly used medium-sized plans, kept his camera at eye level, and sometimes resorted to symbolic expression while visualizing the language of the film, It has been understood that he attaches importance to establishing a communication between the audience and the characters in the film by using the alienation effect in the film, that the female characters are strong standing characters, and that he uses minimal camera movement. It is apparent that Akad is a cinema laborer who meticulously fulfills the responsibility he feels towards contributing to the formation of consciousness about working conditions through his preferences which constitutes the narrative of the film.