1980 sonrası Türk toplumunda din eksenli kadın kıyafetlerinin değişimine yansımaları

Abstract

Kadın, Elbise, Tesettür, Örtü, Kıyafet, Değişim ÖZET 1980 SONRASI TÜRK TOPLUMUNDA DİN EKSENLİ DÖNÜŞÜMLERİN KADIN KIYAFETLERİNİN DEĞİŞİMİNE YANSIMALARI Giyim, toplumsal yaşamın daima varolagelmiş olan en önemli unsurlarından birisidir. Tarih boyunca iktidar unsuru, statü unsuru, kültür unsuru, iletişim unsuru ve ideolojik unsur olarak kullanılmış olan giyim; birçok sembolik anlamı bünyesinde barındırmaktadır. Tüm semavi dinler gibi İslam da kadın kıyafetlerine ilişkin düzenlemelerde bulunmuştur. Bu düzenlemelerle sınırları çizilmiş olan tesettürse 1300’lerden beri Anadolu topraklarındaki varlığını sürdürmektedir. Modernizm ve moda, önce Tanzimat Dönemi’nde, ikinci olarak 1970’lerde tesettür kıyafetlerini etkilemiş ve “modern tesettür giyim”in oluşmasına neden olmuştur. Bu giyimin ise 80’lerden günümüze tesettürden uzaklaşarak daima modernleşme yönünde bir değişim geçirdiği gözlenmektedir. Bu tezde, modern tesettür giyimin 1980’lerden günümüze geçirdiği değişim, Tekbir Giyim ve Armine Giyim kataloglarından yararlanılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Fakat bu değişimin yalnızca moda ve değişen zevklerle ilişkili olmadığı; toplumsal dönüşümlerin (ekonomik, siyasal, kültürel, eğitimsel, dini) de kıyafetlerin değişiminde önemli pay sahibi olduğu iddia edilmiştir. Bu dönemde tesettür, hem kavramsal anlamda zihinlerde bir değişim geçirmiştir; hem de toplumsal anlamda gözle görülür bir değişim geçirmiştir. 1980 sonrasında muhafazakarların siyasal olarak, zenginlik olarak, eğitim olarak, kültürel olarak yükselmeleri ve dini anlamda daha özgür olmaları ile; yükselen modernizmin, globalizmin ve sekülerizmin etkileri, dini hassasiyetleri azaltıcı bir rol oynamıştır. Bu süreçte medya ve çalışma hayatına, üniversite hayatına, cemiyet hayatına yoğun katılımları kadınların; kıyafetlerini tekrar tekrar yorumlamalarına neden olmuştur. Kataloglarla da desteklenen bu çalışmanın sonucunda toplumsal değişimler ile kıyafet değişimlerinin eş zamanlı olarak gerçekleştiği ve birbirleri ile yakından ilişkili oldukları sonucuna varılmıştır. Key Words : Woman, Clothes, Dress, Hijab, Veil, Change

REFLECTIONS OF RELIGIOUS-BASED SOCIAL CHANGES ON WOMEN CLOTHES IN TURKISH SOCIETY AFTER 1980 Dressing has become one of the most important elements in the social life at all times. It includes a lot of symbolic meaning because it has been used as an indicator of hegemony, status, culture, communication and ideology. Islam, as all Abrahamic religions, made some regulations on woman clothes. These regulations created a “hijab” style. The using of this style in Anatolia goes back to 1300s. Modernism and fashion affected “hijab” firstly in Tanzimat era and then in 1970s. Modernism and fashion’s effect caused the emerging of “modern hijab”. It is observed that “modern hijab” has been leaving Islamic regulations and getting close to modern fashion since 1980s. In this dissertation, it is tried to reveal the change of Islamic modest dress from 1980s to present day by using Armine and Tekbir catalogues. It is argued that this change is not only related to fashion and changing dress sense, but also it is related to social changes (economic, politic, cultural, educational, religious). In 1980s, hijab has changed both perceptibly in minds and practically in society. Two new developments reduced Muslims’ religious sensitivity during this period: One of them is Muslim conservatives’ growth politically, economically, culturally and educationally, thus their emancipation religiously. The other is effect of modernism, globalization and secularism. In this process, women’s intensively participation in business life and public square caused that they have to change their own dressing style again and again. In this study supported with the catalogues, it was concluded that social changes are simultaneous with the change of Muslim women clothes and they are related to each other.