Alman sanayileşmesinin Türk-Alman askerî-stratejik ilişkilerine etkileri (1815 - 1929)

Abstract

Parçalara bölünmüş, yüzyıllar boyunca güçlü bir merkezi otoriteden, ekonomik ve siyasi birlikten yoksun kalmış Alman topraklarında sanayileşmenin ilk izlerine 19. yüzyılın başlarından itibaren rastlamak mümkündür. Bu izler elbette ağır sanayiye ait değilir. Ağır sanayinin ilk izlerine 1840’larda rastlanır ve ağır sanayinin devreye girmesi ile birlikte 1850’lerden itibaren Alman topraklarında sanayileşmenin sonuçları gözlemlenmeye başlanabilir. Henüz siyasi birliğine, ortak bir para birimine kavuşmamış bir milletin, böylesi dağınık bir coğrafyada sanayileşmesi elbette dikkate fazlası ile değer bir olgudur. Almanlar için sanayileşme, geçmişin izlerini bir anda silmemiş Almanların süregelen ihtiyaçlarını, küresel siyasette kabul edilmek istenmeyişlerini değiştirmemiştir. Sanayileşen Almanya, varlığını devam ettirmek ve geleceğini garanti altına almak için iktisadi, siyasi ve stratejik arayışlar içerisine girmiş ve böylesi bir dönemde karşısına, kendisini sömürmek veya kendisinden toprak elde etmek isteyen Avrupalı ülkelerden dolayı dış politikada yalnızlaşma sürecine girmiş, bir dost arayışı içerisinde olan Osmanlı İmparatorluğu çıkmıştır. Osmanlı İmparatorluğu ile başlayan ve Türkiye Cumhuriyeti ile devam eden Türk-Alman ilişkilerinin ardında Alman sanayileşmesinin büyük izleri vardır. İktisadi ve siyasi sebepler askerî sonuçları doğurmuştur. Bu çalışmanın genel amacı Alman Sanayi Devrimi hakkında var olan kısıtlı görüşlerin yetersizliğine ışık tutup Alman Sanayi Devrimi’ni özgün kılan detayları gün yüzüne çıkarmak ve sanayileşmiş Almanya ile Osmanlı İmparatorluğu ve daha sonra Türkiye Cumhuriyeti ilişkilerini yüzeysel bir sömürgecilik veya faydacılık ekseninden çıkarıp sanayi ve siyaset eksenlerinde irdelemektir.

The first traces of industrialization in the German states, which are deprived of a strong central authority and common economy, are encountered starting from the begging of the 19th century. These traces do not belong to heavy industry for sure. Heavy industry started to appear in German lands in 1840’s. However with the presence of heavy industry, not the traces but the results may be seen in German lands around 1850’s. The industrialization of a nation living in vast lands and not having a political union or even a common monetarial system is for sure a considerable fact. However, the industriaization had not erased the traces of the past, or changed the fact that Germany had needs but she was not welcomed in the world politics. The industrialized Germany started to seek for economic, political and strategic remedies to maintain its existence and to guarantee its future. And in such a period of time, she started a strategic relationship with Ottoman Empire which was in need of a European ally that don’t gaze upon her lands. This relationship which started with Ottoman Empire and continued with the Republic of Turkey is related with German industrialization in the background. Economic and political causes had military consequences. One of the main targets of this work to reveal the fact that general opinions about German Industrialization is not enough and surface the details making the German industrialization unique. The other main target of this work is to examine the German-Turkish relationship on the axis of industry and politics not on the axis of colonialism or pragmatism as it is generaly done.