Yezidiler, inanç esasları ve ritüelleri

Abstract

YEZİDİLER, İNANÇ ESASLARI VE RİTÜELLERİ/ MEHMET AKÇA ÖZET Yeni bir din olarak günümüzde yaşayan Yezidiliğin senkretist bir yapıya sahip olduğunu söyleyebiliriz. Yezidiliğin, içinde bir çok inançtan parçalar barındıran bir din olduğu açıktır. Bu karma yapının oluşumunda Şeyh Adî b. Müsâfir'in büyük etkisi olduğu düşünülse de, en büyük pay Şeyh Adî sonrası halkı yöneten liderlerindir. Adî`den sonra halkı yöneten liderlerin İslami çizgiye bağlı kalmaması ve topluluğu siyasi olayların içine sürüklemesi, Yezidilerin farklı inanç ve kültürlerle tanışmasına neden olmuştur. Ayrıca zaman zaman komşu halklarla girdiği mücadeleler, çatışmalar Yezidi halkının dağılmasını, dağlık bölgelere çekilmesini beraberinde getirmiştir. Bu da onların cahilleşmelerini, ısınmaya başladıkları İslam Dini'nden uzaklaşmalarını doğurmuştur. Bu ve benzeri sebepler sonucu karma bir yapıya sahip din; Yezidilik oluşmuştur. Yezidiler, dünyayı, melekleri ve Adem`i yaratan, sonrasında bunlarla ilgilenmeyen, faal olmaktan uzaklaşan bir ilah anlayışı içerisindedir. Bununla beraber Yezidiler, tanrı tarafından kendisine alemin kontrolü verilen, itibarı yükseltilmiş ve ilahi vasıflarla donatılmış Melek Tavus`a da iman eder ve ibadetlerini ona yaparlar. Eğitim hakkı toplumda belli bir zümreye verildiğinden din eğitimi veren kurumları, dini ilmihalleri, kitapları da mevcut değildir. Dinlerini şifahen öğrenmek zorunda olan Yezidilerin ibadetlerinde de ferdîlik esastır ve toplu ibadet edecekleri mabetleri yoktur. Dolayısıyla bir Yezidi, dinini bağlandığı din adamlarından öğrenebilir. Kast sistemini andıran, din adamlarından oluşan dini teşkilatları Yezidiliğin can damarıdır. Dinin canlılığı, dini teşkilatın düzgün çalışmasına bağlıdır. Dini teşkilatlarını eskisi gibi ayakta tutamamaları ve din adamlarına teslimî bağlılığın azalması, dinlerinin unutulmasını beraberinde getirmektedir. Günümüzde Yezidiler incelendiğinde bu çok açık bir şekilde görülmektedir. THE YEZİDİS, PRİNCİPLES OF THEİR BELİEF AND RİTUELS / MEHMET AKÇA

As a newborn living religion, the concept of Yezidism has a syncretistic form. As a natural extention is obvious that Yezidism is a mixture of many other religions. Although, it has always been thought that, in the development process of Yezidism, Sheikh Adî b. Müsafir had a great impact, the most greatest share belongs to the leaders who guided the community after Sheikh Adî. Since leaders after Adî did not commit their selves to the true sources of Islam and manipulated their people into politics, Yezidis ended up meeting different cultures and believes. Time to time, the conflicts that Yezidis suffered from with their neighbourhoods had driven the people of Yezidism to bay areas and country sides of their home. Therefore, Yezidis developed a resistance against Islamic knowledge and they gradually became uneducated as a result of living mountain life. These and other similar reasons caused the birth of Yezidism. The concept of God in Yezidism is pictured as a creator who created the planet earth, angels and Adam and left the whole universe unsupervised and alone. In addition to that, Yezidis believe in and worship Angel Tavus who is considered as given the control of universe by God and equipped with holy powers. Because the privileged of education is given only to a class of people, there does not exist any official bodies holy book of the religion and so on. Since there is no written source of religion, it is taught to new generations by their parents. Since the worship is individually done by followers of Yezidism, they do not have holy places to worship. Hence, a Yezidi can only learn his religion from the religious leaders. Looking at the hierarchical system and religious leaders, the main stream of Yezidism resembles the cast system. The life of the religion depends on the proper operation of this religious hierarchy and structure. Loss of interest and ties with religious leaders and lack of desire for keeping their religious structure in good shape as in the old times causes the religion to be forgotten among the new generations. Today, even a little amount of research proves the claim.