1923’ten günümüze Türkiye’deki toplumsal ve kültürel değişimlerin afiş tasarımına yansıması

Abstract

Bu çalışmada 1923’ten itibaren Türkiye’de yaşanan toplumsal ve kültürel devrimler, tek partili sistemden çok partili sisteme geçiş, darbeler, anayasa değişiklikleri, gün geçtikçe farklılaşan yaşam koşullarının ve alışkanlıklarının birer göstergesi olarak afiş tasarımları incelenmiştir. Kentlerde, duvar, sokak ve yol kenarlarına asılan afişlerle, günlük yaşamda sıkça karşılaşırız. Afiş, kent dokusunun bir parçasıdır. Afişler, görsel bir iletişim biçimi olarak, üretildikleri dönemlerin toplumsal ve kültürel değişimlerini yansıtmaları yönünden somut birer örnektir. Açık, yarı açık veya kapalı mekanlarda insanların rahatlıkla görebilecekleri yerlere konulan bu grafik ürünlerle birçok mesaj iletilir. Basın-yayın, moda, endüstri, kurumsal reklamcılık, gıda, turizm sektörlerinde yaygın olarak kullanılan Reklam Afişleri, festival, seminer, sempozyum, balo, sinema, konser, tiyatro, sergi ve spor gibi kültürel etkinlikleri tanıtan Kültürel Afişler, sağlık, ulaşım, sivil savunma, trafik, çevre, gibi konularda eğitici ve uyarıcı nitelikteki afişlerin yanı sıra, politik bir düşünceyi ya da siyasi bir partiyi tanıtan Sosyal Afişler farklı afiş türlerini oluşturur. Afiş tasarımı; vuruculuk, inandırma gücü ve kolay algılanabilirlik gibi özellikleri içinde barındırmalı ve en uzak mesafeden dahi fark edilmelidir. Karmaşık olmayan sade tasarımlarla sağlanan yalın anlatım, kolay anlaşılır olduğu ve mesajı hedef kitleye kısa sürede aktarabildiği için daha etkilidir. İletilmek istenilen mesajın akılda kalıcı olması gerekir. Yaşadığımız çağ; bir teknoloji çağıdır ve gelişen teknolojiyle birlikte afiş tasarımı için gerekli her türlü tekniğin ve malzemenin varlığı geçmiş dönemlere göre büyük olanaklar sağlamaktadır. Teknolojik gelişmeler, afiş tasarımını dil ve biçim yönünden etkilemektedir. Teknolojinin gelişmesi ve hızlı iletişim nedeniyle dünyada mesafe kavramı, ülkeler arasındaki sınırlar ortadan kalkmıştır. Küreselleşmenin etkisiyle, toplumların birbirine yakınlaşması ve uluslararası ilişkilerin çoğalması afiş tasarımlarında evrensel bir dilin oluşmasına ve kolay algılanabilen, net bir anlatım tarzına sahip olan evrensel anlatım dilinin, afişlerde işaretler ve sembolik anlatım yoluyla günümüzde yaygın biçimde kullanılmasına neden olmuştur III Bu araştırmada, Cumhuriyet dönemi sonrası ve günümüz Türkiye’sindeki toplumsal ve kültürel değişimler ışığında, toplumsal, kültürel ve reklam afişleri incelenmiş ve afişin sosyal, kültürel ve politik iletişim sağlama yönündeki etkileri, anket uygulamasından çıkan verilerle desteklenerek sonuca ulaşılmıştır. IVPoster is an effectual medium that reflects social and cultural variation in Turkey since 1923. Social and cultural revolutions, transition from one political system to multiple political system, strokes, changes of law constitution and circumstances, way of living conditions are the indicators of poster design. In daily life time, we are always run across with the posters that hang on city, wall, street and wayside. Poster is part of a city tissue. Posters are the styles of visual communication and perceptible model of social and cultural variation produced in the period of time. Open, ajar and covered locatios that can see easily by human beings attempt transmit messages with these graphic products. Advertising Posters use as, press and broadcast, fashion, industry, institutional advertising, nourishment, tourism sector. Cultural posters use as introducing cultural efficiency like festival, symposium, prom, cinema, concert, theatre, exhibition and sport. Social Postes, issues like health, communication, civil defense, traffic, environment educational and stimulative qualification posters right alongside present a political party or a political idea. Poster design must keep back convince ability, easy perceive and can easily realised from away distance. Simplificative expression that is gained with the designs which are purified from plain and complex formation make a sensation on viewer more impressively. Message that is transmitted must be always remembered. The period of time that we live through is a technology era. Poster design provides resource massive utility about techniqual and material circumstances with the improvement of technology than old terms. Technological improvements effect the way of language and form on poster design. Distance conception between nations in the world dissapeared with technological improvements. World decreases and turns into a small country is a view that is defended. Global language is formed on poster design with the efficiency of globalisation community get close with each other boundaries are removed and increase on international communication. Global language has easy perceive and definite phrase cause of sign and symbol expression common use on poster design. V In this research, start from republic term and till present day in the light of social and cultural variation in Turkey social posters, cultural posters and advertising posters are analyzed and it is supported with statistical study. This research extrapolate with these statistical study.