Vergi hukuku açısından transfer fiyatlandırması

Abstract

Ulus devletlerin kamu harcamalarının finansmanı açısından en önemli gelir kalemini oluşturan vergilerin mükelleflere yansıması olan vergi oranlarının ülkeden ülkeye değişiklik göstermesi, gerçek kişileri ve şirketleri vergiye tabi matrahlarını yüksek vergi oranlı ülkelerden, düşük veya sıfır vergi oranlı ülkelere aktarma güdüsüyle harekete sevk edebilmektedir. Bu şirketler veya sermayedarları nezdinde toplam vergi yükünün azaltılarak vergi sonrası dağıtılabilir karın daha yüksek hesaplanması suretiyle olumlu sonuçlar yaratmakla birlikte, vergi matrahını kavrayamayan ülke hazinesi için önemli zararlar oluşmaktadır. İşte, transfer fiyatlandırması kavram olarak bu esastan hareketle ortaya çıkmıştır. Transfer fiyatlandırması, yönetim, kontrol ve/ veya sermaye gibi unsurlar itibariyle birbirleriyle ilişkili bulunan şirketler arasında gerçekleştirilen mal (maddi ve gayrimaddi) ve hizmet alış verişlerinde uygulanan fiyatlar olarak tanımlanmaktadır. Uygulamada gerek işleme taraf kişiler, gerekse de anılan kişilerin mükellefi oldukları vergi idarelerini yakından ilgilendiren bu konu pek çok uyuşmazlığı da beraberinde getirmektedir. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları hariç tutulduğunda vergi mevzuatı düzenlemelerinin ulusal boyutta kalması ve buna karşılık dünya ticaretinin büyük bir bölümünü gerçekleştiren çok uluslu şirketlerin ulusları aşan küresel düzeyde faaliyet göstermeleri, transfer fiyatlandırmasını karmaşık, zor ve detaylı bir konu haline getirmektedir. Bu çalışma ile transfer fiyatlandırmasına ilişkin çeşitli ülke uygulamalarının yanı sıra ülkemiz uygulamaları incelenmiştir. Bu noktada ülkemiz mevcut düzenlemelerinin revize edilmesi gerektiği saptandıktan sonra çözüme yönelik somut öneriler ortaya konulmuştur. The reflection of the States most admirable income, which is categorized as taxes, is the tax rates and these vary from each State to another. This variation may sometimes promote the profits to be shifted from a State with higher tax rates, to another State with lower rates. The consequences of this shifting are two sided; at the side of the taxpayer the global tax liability decreases as to the difference between the tax rates and the other side at the State level the income thereof decreases in accordance with the profit shifted. As principle, this mechanism forms the transfer pricing concept. Transfer pricing is concerned with ensuring that prices charged between associated enterprises fort he transfer of goods, services and intangible property accord with the arm's length principle. In application, this issue concerns both the taxpayers and the tax administrations, thus consists of several disputes as well. Transfer pricing appears to be one of the most complicated and detailed tax issue of the era, since the tax legislations are local (besides the Double Tax Treaties) but the worldwide trade transactions are global. In this thesis paper, miscellaneous foreign country and Turkey applications of transfer pricing are analyzed. Furthermore the need for a revision in our legislation is determined and concrete suggestions set forth as solutions.