Pyotr Aleksandroviç Rumyantsev'in hayatı ve Osmanlı-Rus münasebetlerindeki rolü

Abstract

Osmanlı Devleti ve Çarlık Rusya arasında XV. yüzyılın sonlarında kurulan münasebetler, sonraki yüzyıllarda siyasi, ekonomik ve sosyal açılardan derinleşmiş ve çok yönlü bir hal almıştır. İki ülkenin birbiriyle çatışan çıkarları pek çok kez savaşa neden olmuş ve bu savaşlar, aralarındaki ilişkiyi şekillendiren en önemli faktörlerden biri olmuştur. Söz konusu askerî mücadeleler, her iki taraftan da önemli devlet adamı ve komutanların ortaya çıkmasına zemin hazırlamış ve bu kişiler, iki ülkenin tarihine doğrudan tesir etmiştir. 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nın Rusya lehine sonuçlanmasında en önemli rolü oynayan Pyotr Aleksandroviç Rumyantsev, kuşkusuz bu kişilerin başında gelmektedir. Askerî kariyerine Rusya-İsveç Savaşı’nda başlayan Rumyantsev, Yedi Yıl Savaşları’nda askerî dehasını ve komutanlık kabiliyetlerini ispatladıktan sonra 1768-1774 Savaşı’nda Osmanlı ordusunu iki büyük meydan muharebesinde mağlup ederek savaşın Rusya tarafından kazanılmasını sağladı. Bu başarıları onu Rus askerî tarihinin en seçkin komutanlarından biri haline getirdi. 1787-1792 Savaşı’nda da kısa süre de olsa görev yapan Rumyantsev, muharebe sahalarında gösterdiği başarılarla birlikte Rus ordusunun stratejik, psikolojik ve ahlakî açıdan modernleşmesine katkıda bulundu ve Rus askerî sanatının gelişiminde Potemkin, Suvorov ve Kutuzov gibi generallerle devam edecek olan bir dönemi başlattı. Bu tez çalışması, Pyotr Rumyantsev’in hem Rusya tarihi hem de Rus-Osmanlı ilişkileri içerisindeki rolünü, iki devletin kaynaklarından ve literatüründen istifade edilerek detaylı bir şekilde ortaya koymayı ve böylece Osmanlı-Rus ilişkilerine farklı bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır.Ottoman-Russian relations started directly in the 16th century, deepened politically, economically and socially in the following centuries and became multifaceted. The conflicting interests of the two countries turned into wars many times and these wars became one of the most important factors shaping the relations between the two countries. The military struggle between the two countries paved the way for the emergence of important statesmen and commanders from both sides, who directly influenced the history of both countries. Pyotr Alexandrovich Rumyantsev, who played the most important role in the conclusion of the 1768-1774 Ottoman-Russian War in favor of Russia, is undoubtedly one of the most important of these people. Rumyantsev, who started his military career in the Russo-Swedish War, after proving his military genius and commanding abilities in the Seven Years' War, defeated the Ottoman army in two major battles in the 1768-1774 War and ensured that the war was won by Russia. These achievements made him one of the most distinguished commanders in Russian military history. Rumyantsev, who served for a short time in the 1787-1792 War and fought against the Ottoman Empire, contributed to the modernization of the Russian army strategically, psychologically and morally with his successes on the battlefields, and started an era in the development of Russian military art that would continue with generals such as Potemkin, Suvorov and Kutuzov. This thesis aims to reveal the role of Pyotr Rumyantsev in both Russian history and Russian-Ottoman relations in detail by utilizing the sources and literature of both states and thus, to provide a different perspective on Ottoman-Russian relations.