Hamse-i Nizamî nüshalarındaki Leyla ile Mecnun'un okul sahnelerinin analizleri

Abstract

Hamse-i Nizamî, tarih boyunca defalarca kez kopya edilmiş, bulunduğudönemin edebi hayatında önemli rol sahibi olmuş, eseri oluşturan mesneviler kadarbarındırdığı minyatürlerle de kendinden söz ettirmiş bir eserdir. Eser, üzerinde sayısızçalışma yapılabilecek derecede zengindir. Beş mesneviden oluşan külliyat anlamındaHamse terimini ilk defa kullanan Nizamî-i Gencevî tarafından yazılan ve Türk edebiyatınıetkisi altına alan eser, “Hüsrev ile Şirin”, “Leylâ ile Mecnûn”, “Heft Peyker”, “Mahzenü’lEsrar” ve “İskendername” adlı beş mesneviden oluşmaktadır. Eser, günümüzde degüncelliğini korumakta, edebiyat sahasından güzel sanatlara kadar pek çok alanda yapılanaraştırmaların konusu olmuştur. Kuşkusuz gelecekte de pek çok çalışmanın konusuolmaya, araştırmacılara ilham vermeye devam edecektir.Çalışmamızda ise farklı dönemlere ait birçok nüshası bulunan Hamse-i Nizamîadlı eserin, 15 ve 16. yüzyıllara tarihlenen, eserlerin ulaşılabilirliği, minyatürlerininsağlığı, tezin tamamlanma süresi gibi kriterler göz önünde bulundurularak seçilmiş 15nüshadaki “Leylâ ile Mecnûn” adlı mesnevilerin minyatürleri ele alınmış, buminyatürlerin detaylı desen analizleri yapılmıştır.

Khamsa of Nizami is a work of art which was copied many times in history,played an important role in the literary field of its period, and was mentioned most oftennot just because of the masnavis it consists of but also the miniatures it includes. Thiswork of art is rich enough to be researched upon countless times. The work consists offive masnavis and was written by Nizamî Gencevi, who used the term “Khamsa” for thefirst time. Khamsa of Nizami which took hold of Turkish literature consists of fivemasnavis: “Hüsrev ile Şirin”, “Leylâ ile Mecnûn”, “Heft Peyker”, “Mahzenü’l Esrar” and“İskendername”. This work of art keeps up-to-date and it has been a subject for theresearches in many fields ranging from literature to fine arts. It is certain that it willcontinue to be the subject of many more studies and inspire the researchers.Khamsa of Nizami has a lot of copies from different periods of time. For thisstudy, 15 copies of this work dating back to 15th and 16th centuries have been chosen bytaking into consideration some criteria such as the accessibility of the works, the conditionof the miniatures, and the duration for the completion of the dissertation. The miniaturesof the masnavis called “Layla and Majnun” in these copies have been discussed and thepatterns in these miniatures have been analyzed in detail.