Kıbrıslı Hasan Nesib Efendinin hayatı, edebi kişiliği ve Feyezan-ı Aşk’ının metni ve incelenmesi

Abstract

Bu çalışmada Kıbrıslı Hasan Nesîb Efendinin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi verilerek; Feyezân-ı Aşk adlı eseri incelendi. Daha sonra eserin transkripsiyonlu metni verilip, eser günümüz Türkçesine aktarıldı. Feyezân-ı Aşk XIX. yüzyılda Kıbrıslı Hasan Nesîb tarafından kaleme alınmış bir Maktel-i Hüseyindir. Çalışmanının giriş bölümü XIX. yüzyılın siyasî, sosyal yaşantısı, edebî hayatı ve şairin sekiz mahlâstaşı hakkındaki bilgilerden oluşmaktadır. İslâm tarihinde önemli bir yere sahip olan Kerbelâ Vakasının tarihî değeri yanında edebiyata yansıyışı; Arap, İran ve Türk edebiyatlarında Maktel-i Hüseyin adıyla bir tür haline gelişi anlatılmıştır. Özellikle bu edebiyatlarda ilk Maktel-i Hüseyin türünün örneklerinden başlanarak kaleme alınmış eserler tanıtılmıştır. Feyezân-ı Aşk şekil ve muhteva hususiyetleri bakımından incelenmiştir. Eser kırk bir beyitlik münacaat ve sebeb-i te'lif mahiyetindeki on dört beyitlik Hasb-ı Hâl bölümü ile başlar. Daha sonra ise Osmanlı alfabesindeki her harften yazılmış terkîb-bend tarzındaki 346 beyitlik kısımlardan oluşmaktadır. Nazım şekilleri ve türler, vezin, kafiye-redif daha sonra da âyet ve hadis, tasavvuf, atasözü ve deyimler, örf âdet ve sosyal hayat konularında eserden alınan örneklerle fikir sahibi olundu. Parçadan bütüne doğru yol alırken eserin geniş özeti verildi. Son olarak da eserin matbu metni, diğer şiirler ve bir arşiv belgesi diğer metinler başlığında ilave edildi.

This work intends to study Hasan Nesîb of Cyprus's life, his books and literay life in general and his work Feyezân-ı Aşk in particular. After that the work is transcribed and translated into modern Turkish. Feyezân-ı Aşk is a Maqtal of Husayn (The Killing of Husayn) which was written by Hasan Nesîb of Cyrus. The introduction surveys the political and social life in the nineteenth century, literary life and his coleages, bear the same pen-name. Reflection of Karbala Event, has a very important role in Islamic history, in the literature and becoming a literaturel type in Arabic, Persian and Turkish literature has been widely studied. From the beginning of the first examples, Maqtal-i Husayn literature is reviewed. Feyezân-ı Aşk has been studied as in form and content aspects. The work begins with a forty-one prose munacaat and a forteeen-prose hasb-ı hal as an introduction. The chapter, follows the introduction, is composed of a three hundred forty-six prose, written as tarkib-i band and contented each letter of Ottoman alphabet. Extracting examples from the work, the forms of versification, and types, meter, rhyme and later on verse, tradition of Prophet Muhammad, sufism, proverb and idiom, tradition and social life have been studied. The extensive summary of the work was also given. In the end the text, other poems and an archival document is added.