Türk hukuku alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından olan arabuluculuğun fıkıh ilmi açısından değerlendirilmesi

Abstract

İçinde bulunduğumuz yüzyılda alternatif çözüm yolları ve onun türlerinden biri olan arabuluculuk, devletler tarafından teşvik edilen ve uyuşmazlık taraflarınca sıklıkla tercih edilenbir kurum olmuştur. Türk hukuk sistemi açısından hukuk tarihine nispetle oldukça yeni olarak uygulanan bu yöntemler, geldiğimiz noktada uyuşmazlıkların çözümü için önemli ölçüde tercih edilir olmuştur. Bununla birlikte bu yöntemler her ne kadar bugünkü toplumlar için oldukça yeni olsa da kadim toplumlar ve onların hukuk sistemlerinde kendine dâima yer bulmuştur. Bu bağlamda çalışmamızda Türk hukukunda uygulanmaya başlanan alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından olan arabuluculuk incelenecek olup sonrasında Fıkıh ilmi açısından da değerlendirilmesi yapılacaktır. Bununla birlikte Türk hukukunun tarihi bir kesiti olan Osmanlı hukuku da uygulama açısından ele alınacak ve Diyarbekir şer’iyye sicilleri bu konu özelinde incelenerek İslâm hukukunun uygulayıcı konumunda olan Osmanlı hukukunda meselenin ne şekilde uygulandığı üzerinde durulacaktır. Her iki hukuk sistemindeki kurumlar ayrıntılı olarak değerlendirildikten sonra benzer ve/ veya farklı yönleri ortaya konulacaktır.

In the current century, alternative dispute resolution methods and mediation, which is one of its types, are encouraged by the lawmakers and frequently preferred by the parties to the dispute. These methods, which are relatively new to the history of law in terms of the Turkish legal system, have become significantly preferred for the resolution of disputes. However, although these methods are quite new for today's societies,they have always taken place in ancient societies and their legal systems. In this context, mediation, which is one of the alternative dispute resolution methods applied in Turkish law, will be examined in our study and then will be evaluated in terms of fiqh. In addition, Ottomanlaw, which is a historical part of Turkish law, will also be discussed in terms of practice, and Diyarbekir şer'iyye records will be examined in particular, and it will be emphasized how the issue was applied in Ottoman law, which is the implementer of Islamic law. The aforementioned alternative dispute resolution methods will be evaluated in detail in this way in both legal systems and their similar and/ or different aspects will be revealed.