Toplumun islami yapılanmasında sünnet

Abstract

ÖZETİ Tarihin hiçbir döneminde dini olmayan bir topluma rastlanmamıştır. Üstelik din, toplumun sıradan bir unsuru ya da kollektif bir fantezisi değil, onu tepeden tırnağa etkileyen, şekillendiren son derece önemli bir faktör olarak ortaya çıkmaktadır. Sosyolojide, toplumun din ile olan karşılıklı münasebetlerinin genel olarak üç ko-nuda değerlendirildiği görülmektedir. Birincisi toplumun unsurlarından birisi olarak din ve bir anlamda bu unsurun gücünü vurgulayan toplumu din ile açıklamaya çalışan teoriler, ikincisi dinî tecrübenin bir ifadesi biçiminde meydana gelen dinî toplumlar, üçüncüsü de toplumda düzeni sağlayan sosyal düzen kurallarından biri olan din. Bütün dinler bir toplum modeli hedeflerler. İslâm dini de, toplumu şekillendiren temel unsurun kendisi olmasını öngörmektedir. Bu toplum, sınırlı bir coğrafya, belli bir ırk/ millet ve dil gibi bağlayıcı kayıtları bulunmayan evrensel bir toplumdur ve adı da ümmettir. Ümmet, sosyolojinin tanıdığı en büyük sosyal grup olan cemi-yet/ toplumdan daha büyük bir sosyal gruptur. Aslında İslâm, gerçekleştirdiği toplum yapısını tamamen sünnete borçludur, dene-bilir. Kur'ân, sünnetle yaşanmıştır. Sünnet Kur'ân'ı açıklamış, hükümlerini uygulamış ve onda bulunmayan hükümler getirmiştir. Toplumun asgarî müşterekleri arasında önemli bir yer tutan ibadetlerin tek bir düzen içerisinde yapılması sünnet sayesinde gerçekleşmiştir. Kur'ân'ın namaz, oruç, zekat, hac gibi ibadetlerdeki mücmel emirleri sünnetle yaşanır hale getirilmiştir. Aksi halde, mesela herkes dilediği gibi namaz kılardı. Hz. Peygamber'in ortaya çıkardığı mükemmel toplum, mûcizelerinden birisi olarak delail-i nübüvveden gösterilmektedir. Bu yüzden müslüman toplumlar, İslâmî yapılanmalarını hemen tamamen O'nun sünnetine göre gerçekleştirmek durumundadırlar. Çünkü en genel anlamıyla sünnet, Kur'ân'ın evrensel yorumudur.No society has existed without its religion throughout the history. Moreover, religion has proved to be en extremely important factor affecting the society in every aspect. From the standpoint of sociology, interrelations between the religion and society are examined under three headlines. One of them is religion as an element of society and theories defining society in terms of religion, the second is religious society emerging as an expression of the application of religion, and the final one is religion as as social order mechanism. All relgions aim a spesific socuety model. In this context, Islam requires to be itself what gives the socety its shape. In fact, it can be said that Islam has realized this thanks to the Sunnah. Quran has found application with the Sunnah. The Sunnah has explained the Quran, applied its orders, and set forth some additional principles. For instance, such compact orders of Quran as salah, sawm, zakah and hac are explained with the Sunnah. The perfect society brought up by the Prophet Muhammad is showed among the dalail-i nubuwwah. Therfore Islamic societies are in a position to build themselves in accordance with His Sunnah, since the Sunnah in whole is an universal commentary of Quran.