Abdulaziz Buhari’ye göre “emir” kavramı

Abstract

Emir kavramı fıkıh usulünün en önemli kavramlarındandır. Çünkü emrin bilinmesiyle helaller ve haramlar bir birinden ayrılır. Nitekim bir çok fıkıh usulcüsü eserine emir kavramıyla başlar. Abdülaziz Buharî de, araştırmamızın temel kaynağı olan Keşfu’l-Esrar adlı eserinde emir kavramına çok geniş yer vermektedir. Abdulaziz Buharî’ye Göre “Emir” Kavramı adlı tezimiz giriş kısmı ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Abdulaziz Buharî’nin hayatı ve eserleriyle ilgili bilgilere yer verdik. Burada ayrıca yaptığımız araştırmalar sonucu Abdulaziz Buharî’nin tespit ettiğimiz bazı elyazma eserlerini de tanıtmaya çalıştık. Bunlardan en önemlisi Keşfu’l-Esrâr’a yapılan eleştirilere Abdulaziz Buharî’nin bir cevap niteliğinde telif ettiği Haşiye alâ Keşfi’l-Esrâr diğer adıyla Risâletü’l-Kâfiye li Def’ati’t-Ta’ân alâ Keşfi’l-Esrâr eseridir. Giriş kısmında bunun yanı sıra tezin amacı, hedefi, sınırlandırılması ve tezde kullanılan yöntemden bahsettik. Birinci bölümde Abdulaziz Buharî’nin yaklaşımına göre emir kavramı, emrin mucebi, emrin gerçekleşmesinin şartları, emrin tekrara delaleti, yasaktan sonra gelen emrin hükmü gibi konuları araştırdık. Burada ulaşmak istediğimiz hedef temel olarak kavramsal olarak emrin sınırlarını belirlemek, emrin mucebinin ne olduğu ve bunu tespit etmenin yolları oldu. Çünkü ikinci bölümde üzerinde duracağımız emirle hüküm arasındaki ilişkinin zeminini bu konular oluşturmaktadır. İkinci bölümdeki inceleme konumuz emirle hüküm arasındaki ilişkinin şekli oldu. Bundan kasıt bir dil konusu olan emrin dinî hükümleri doğurmasının imkanıdır. Bununla ilgili olarak dinî hükümlerin ortaya çıkma şekli, başka bir deyişle müslümanların dinî hükümlere ulaşmasının yolları üzerinde durduk. Bu bize dinî hükümlerin ortaya çıkma şekli konusunda önemli ipuçları sağladı. Dinî hükümlerin ortaya çıkma şekli konusunda iki farklı yaklaşımı ele aldık. Bunlardan biri dinî hükümlerin tahakkukunu lafzî istidlalle açıklayan yaklaşım, diğeri ise fiilî tevatürü esas alan yaklaşımdır. Bu yaklaşım şekillerinde kullanılan yöntemlerin farklı olmasıyla beraber varılan sonucun aynı olduğu kanaatindeyiz.The theory of command one of the most important matter of Islamic legal theory. Because by knowing them permitted (halal) rules distinguished from the prohibited (haram). Just as many of authors begun their work by this subject. Abdulaziz Bukharî aslo gives to large place to command in his Kashf al Asrâr that it is main source of our research. Our thesis is consist of introduction and two chapter. In introduction we give place to life and works of Abdulaziz Bukharî. Here we try to present his handwritings that we determined by the result of some inquiry. Most important of them is Hashiye ala Kashf al Asrâr that Bukharî was write this as answer to critiques to his other work Kashf al Asrâr. In introduction part also we give some information of our aim in this thesis. In Chapter One we discuss concept of command, consequence of command, conditions of realization of command, command and repetition, command after prohibiton. In this chapter our aim was to determinate of command conseptually and to explain consequence of command and ways of determination of consequence of command. In Second Chapter we discuss relation between command and rules. Relevant to this we try to examine arise of religious rules, namely achieve muslims to rules. We deal with two approach of occurence of religious rules in this part: approach explanes religious rules by the linguistic deduction and approach acceptes actual tawatur. We beleive that they achieve same result though both of this approach uses different methods to explain occurence of religious rules.