Toplu iş sözleşmelerinde dinlenme süreleri

Abstract

Dinlenme hakkı, çalışanların belirli günler ya da senenin belirli zamanlarında dinlenerek izin kullanabilmeleri için anayasa ile güvence altına alınmış sosyal bir haktır. İşçiler, kanunlardaki dinlenme hakkına ilişkin düzenlemeler ile hafta tatillerinde, ulusal bayram ve genel tatillerde ve yıllık ücretli izin dönemlerinde tatil yaparak dinlenme imkânı bulabilmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nda yer alan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ve yıllık ücretli izin haklarına ilişkin düzenlemelerin birçoğu nispi emredici nitelikte olduğundan, bu hakların toplu iş sözleşmeleriyle işçi lehine geliştirilebilmesi mümkün olmaktadır. Bu bağlamda, toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunan işyerlerinde, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatiller ve yıllık ücretli izne ilişkin iş kanununda bulunan hakların üzerinde haklar düzenlenerek, işçilerin korunmaları sağlanabilmektedir. Toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunmayan işyerlerinde ise, iş sözleşmesinde geliştirici hüküm olmaması halinde, iş kanunu hükümleri geçerli olmaktadır. Uygulamada, işçilerin hafta tatilinde çalıştırılması, ulusal bayram ve genel tatil günlerinin bitiminin Cuma akşamına rastlaması halinde kanunen müteakip Cumartesi gününün tatil edilmesi gerektiği halde tatil edilmemesi, işçilerin hak etmiş oldukları yıllık ücretli izinlerini hak kazanılan yıl içinde kullanamaması gibi durumlar söz konusu olabilmektedir.Bu tezde hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ve yıllık ücretli izin haklarına ilişkin kanuni düzenlemelere yer verilerek bu düzenlemelerin eksiklikleri, uygulamada ortaya çıkan sorunlar, Yargı kararları ve öğreti görüşleri ile incelenmiş ve toplu iş sözleşmeleriyle bu dinlenme sürelerine ilişkin işçilere sağlanan haklar aktarılmaya çalışılmıştır.ÖZETiABSTRACTiiİÇİNDEKİLERiiiKISALTMALARviGİRİŞ1BİRİNCİ BÖLÜM1.İŞ HUKUKUNDA DİNLENME SÜRELERİ41.1. DİNLENME HAKKI41.1.1. Dinlenme Hakkı Kavramı ve Amacı41.1.2. Uluslararası Sözleşmelerde Dinleme Hakkı61.2. HAFTA TATİLİ61.2.1. Genel Olarak Hafta Tatili61.2.2. Hafta Tatilinin Tabi Olduğu Esaslar71.2.3. İş Kanunu’na Göre Hafta Tatili91.2.3.1. Hafta Tatiline Hak Kazanma Koşulu91.2.3.2. Hafta Tatili Bakımından Çalışılmış Sayılan Süreler101.2.3.3. Hafta Tatili Ücreti111.2.4. Hafta Tatilinde Çalışma131.2.5. Akdi Tatil Günü, Ücreti ve Akdi Tatilde Çalışma151.3. ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİLLER171.3.1. Genel Olarak Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri171.3.2. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde Çalışma181.3.3. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Ücreti211.3.3.1. Tatil Ücretinin Miktarı211.3.3.2. Arefe Günü Ücreti231.3.4. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Gününün Hafta Tatiline Rastlaması241.3.5. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Gününün Çalışılmayan Cumartesi Gününe Rastlaması241.3.6. Köprü Günü ve Köprü Gününde Çalışma Yapılması251.4. YILLIK ÜCRETLİ İZİN271.4.1 Genel Olarak Yıllık Ücretli İzin271.4.2. Yıllık Ücretli İzin Hakkı281.4.3. Yıllık Ücretli İzin Hakkından Yararlanma Koşulları291.4.3.1. En Az Bir Yıl Çalışmış Olma Koşulu291.4.3.2. Yıllık Ücretli İzin Hesabı Bakımından Çalışılmış Sayılan Süreler361.4.4. Yıllık Ücretli İzin Süreleri ve İznin Uygulanması411.4.4.1. Yıllık Ücretli İzin Süreleri411.4.4.2. Yıllık Ücretli İznin Uygulanması421.4.4.2.1. Yıllık Ücretli İznin Gelecek Hizmet Yılı İçinde Kullanılması421.4.4.2.2. Yıllık İzin Sürelerinden Mahsup Edilmeyecek ve Yıllık İzin Sürelerinden Sayılamayacak Süreler431.4.4.2.3. Yıllık Ücretli İzni Kullanma Esasları441.4.5. Yıllık Ücretli İzinde Çalışma Yasağı471.4.6. Yıllık Ücretli İzin Kullanma Zamanının Belirlenmesi471.4.6.1. İzin Kurulu491.4.6.2. Toplu İzin Uygulaması501.4.7. Yıllık İzin Ücreti511.4.7.1 Yıllık İzin Ücretinin Ödeme Zamanı511.4.7.2. Yıllık İzin Ücretinin Hesaplanması521.4.7.3. İşyeri Devri Halinde Yıllık İzin Ücreti531.4.7.4. İş Sözleşmesinin Sona Ermesi Halinde Yıllık İzin Ücreti531.4.7.5. Yıllık İzin Ücretinde Zaman Aşımı ve Gecikme Faizi54İKİNCİ BÖLÜM2. TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİNDE DİNLENME SÜRELERİ562.1. TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİNDE HAFTA TATİLİ592.1.2. Toplu İş Sözleşmelerinde Hafta Tatili Tanımı ve Hafta Tatiline Hak Kazanılması592.1.3. Toplu İş Sözleşmelerinde Hafta Tatiline Hak Kazanma Bakımından Çalışılmış Sayılan Süreler612.1.4. Toplu İş Sözleşmelerinde Hafta Tatili Ücreti632.1.5. Toplu İş Sözleşmelerinde Hafta Tatilinde Çalışma642.1.6. Toplu İş Sözleşmelerinde Akdi Tatil Günü ve Akdi Tatilde Çalışmanın Ücreti692.2. TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİNDE ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİLLER712.2.1.Toplu İş Sözleşmelerinde Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri712.2.2. Toplu İş Sözleşmelerinde Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması732.2.3. Toplu İş Sözleşmelerinde Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Ücreti752.2.3.1. Çalışmadan Hak Kazanılan Ücret752.2.3.2. Çalışma Karşılığı Alınacak Ücret752.2.3.3. Fazla Çalışma Ücreti782.2.4. Toplu İş Sözleşmelerinde Köprü Gününe İlişkin Düzenleme792.3. TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİNDE YILLIK ÜCRETLİ İZİN812.3.1. Toplu İş Sözleşmelerinde Yıllık Ücretli İzin Süreleri822.3.2. Toplu İş Sözleşmelerinde Yıllık Ücretli İznin Uygulanması842.3.2.1. Yıllık İzin Sürelerinden Mahsup Edilmeyecek ve Yıllık İzin Sürelerinden Sayılamayacak Süreler842.3.2.2. Yol İzni862.3.3. Yıllık Ücretli İznin Kullanma Zamanının Belirlenmesi872.3.4. Toplu İş Sözleşmelerinde Yıllık İzin Ücreti ve Ödentisi87SONUÇ91KAYNAKÇA96REST PERIODS IN COLLECTIVE BARGAINING AGREEMENTSThe right to rest is a social right guaranteed by the constitution to allow employees to rest and exercise at certain times or days of the year. With the regulations on the right to rest in the law, workers may have the opportunity to rest during the week holidays, national holidays, public holidays and annual paid leave periods. Since the week holidays, national holidays, general holidays and annual paid leave are relatively mandatory according to the Labor Law No. 4857, it is possible to develop these rights in favor of workers through collective labor agreements. In this context, in the workplaces covered by the collective labor agreement, rights can be regulated over the rights in the labor law regarding week holidays, national holidays, general holidays and annual paid leave periods. In the workplaces that are not covered by the collective labor agreement; the provisions of the labor law apply, unless there is a developer clause in the labor agreement. In practice, it is possible that the workers should be employed during the week holiday, if the national holidays and general holidays come to an end on Friday evening, the following Saturday should not be vacationed even though it should be holiday, and the workers may not be able to use the annual paid leave they deserve during the year.In this dissertation, the legal regulations regarding the rights of week holidays, national holidays, general holidays and annual paid leave periods were included and the deficiencies of these regulations, problems arising in practice, judicial decisions and doctrine views and collective labor agreements were examined and the rights granted to the workers for these periods of rest were tried to be expressed