Behiç Ak'ın tiyatrolarında modernizmin ve modern yaşama biçiminin eleştirisi

Abstract

Çok yönlü bir sanatçı olan Behiç Ak, 1980 sonrası Türk tiyatrosunda ironik, mizahi ve absürt anlatımıyla dikkat çeken tiyatro yazarlarındandır. Piyeslerinde ele aldığı konuları eleştirel bir bakış açısıyla sunan Behiç Ak’ın piyeslerinde modernizmin ve modern yaşama biçiminin eleştirisi dikkati çeker. Yazar; bu zamana kadar yazdığı Bina, Ayrılık, Hastane, Tek Kişilik Şehir, Fay Hattı, Newton Bilgisayardan Ne Anlar, İmaj Katili, İki Çarpı İki, Küçülecek Yer Kalmadı, Benim Küçük Küresel Köyüm adlı piyeslerinde modernizmin ve modern yaşama biçiminin toplum, birey ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerini ironik bir tutumla yansıtmıştır. Behiç Ak piyeslerinde modernizmin birey ve toplum yaşamında yol açtığı insani yozlaşmayı, bireyselleşmeyle gelen insan ilişkilerinde ve aile bağlarındaki çözülmeyi, teknolojik ve bilimsel gelişmelerin olumsuz yansımalarını işlemiştir. Modern yaşamın çelişkilerini ve kırılganlığını gösteren Behiç Ak, üreten toplumdan sadece tüketen bir modern topluma doğru değişen yaşama biçimini ve toplumdaki insanların tüketim çılgınlığını, moda düşkünlüğünü eleştirir. Modern yaşamdaki küreselleşme ve onun getirdiği tektipleştirme ile modern bürokrasinin yanlış tutumlarını dile getirir. Modernizmin kapitalizm, şehirleşme, sanayileşme, insanmerkezci yaklaşımının ve modern yaşama biçiminin insan sağlığına ve ekolojiye neden olduğu zararlara karşın farkındalık oluşturmaya çalışır. Bu çalışmanın amacı, Behiç Ak’ın özelinde modernizm ideolojisinin ve modern yaşama biçiminin eleştirisinin Türk tiyatrosuna yansımalarını ortaya koymaktır. Aynı zamanda edebiyat alanında roman, hikâye ve şiir türleri üzerinde yoğunlaşan modernizm eleştirisini, tiyatro türüne uygulayıp bu araştırmalara yeni bir perspektif kazandırmaktır.

Behiç Ak who is a multidimensional artist, is among the remarkable playwrights with an ironic, humorous and absurd expression in Turkish theater after 1980. He examines modernism and modern lifestyle with a critical perspective in his plays. He ironically reflected the negative effects of modernism and modern way of living on the society, individual and the environment in all of his plays named Bina, Ayrılık, Hastane, Tek Kişilik Şehir, Fay Hattı, Newton Bilgisayardan Ne Anlar, İmaj Katili, İki Çarpı İki, Küçülecek Yer Kalmadı, Benim Küçük Küresel Köyüm which he has written so far. Behiç Ak has handled the humanistic corruption caused by modernism in individual and social life, the disintegration in human relations and family ties coming with individualization, miscommunication, estrangement, in other words, the negative reflections of modern technological and scientific developments. Behiç Ak, who shows the contradictions and fragility of modern life, criticizes the changing lifestyle from a producing society to a modern society that only consumes, consumerism and fashion addiction of people. He utters the wrong attitudes of modern bureaucracy, the globalization in modern life and the standardization it brings. He tries to raise awareness of the damages caused by modernism’s capitalism, urbanization, industrialization, anthropocentric approach and modern lifestyle to human health and ecology. The purpose of this study is to reveal the reflections of modernism ideology and modern lifestyle criticism in Turkish theater according to Behiç Ak. At the same time, it is aimed to gain a new perspective to these studies by applying the modernism criticism which focuses on the novel, story and poetry in the field of literature to the theater genre.