Dövize dayalı işlem yapan işletmelerde futures piyasa’ larında döviz kuru- işlem riskinden korunma (hedging) teknikleri ve bir uygulama

Abstract

Bu tezin amacı, yoğun ihracat ve ithalat yapan ve döviz kur riskinde işlem etkisine açık olan bir işletmenin, futures borsasında dövize dayalı futures sözleşmesinin alım-satımı ile karşılaştığı kur risklerini kısmen veya tamamen ortadan kaldırıp kaldıramadığını incelemektir. Tezdeki amaca ulaşabilmek için Türkiye'de futures borsası olmadığı için uygulama bölümünde kullanılan ve halen otomotiv sektöründe faaliyet gösteren GÜNEŞ A.Ş. adlı işletme ile ilgili işlemler, tarafımdan kurgulanmıştır. İşletme, özellikle ithalat faaliyetlerinde yüksek kur riskleri ile karşı karşıyadır. Ancak yüksek kur riskine rağmen işletme, döviz yönetimi uygulamamakta ve riskten korunmak için ilgili finansal araçlardan yararlanmamaktadır. Tezde GÜNEŞ A.Ş:, 1999 yılı içersinde yaptığı ihracat ve ithalat işlemleri için dövize dayalı futures borsasında hedging tekniklerini uygulamış olsaydı oluşan kur zararlarına karşı önlem alıp alamıyacağını kurguladım. İşletmenin kendi bünyesinde kur tahmin yöntemlerini uyguladığını varsaydım. GÜNEŞ A.Ş., MidAm Commodity Borsası'na üye olan Rosenthal Collins Group aracı kurumu ile anlaşma yapıldıktan sonra onun aracılığı ile dövize dayalı futures işlemleri gerçekleştirilmiştir. Dövize dayalı futures sözleşmesi alım-satımı için gerekli olan emir şekli, aracı kuruma bildirilmekte, işlem maliyeti ödenmekte ve teminat tutarı olarak da banka teminat mektubu verilmekte ve işlemler, MidAm Commodity Borsası'nda başlamaktadır. GÜNEŞ A.Ş., kendi bünyesinde döviz kur yönetimi birimi oluşturduğunu ve kur tahminlerinin hesaplanması sonucunda kur riski ortaya çıkan dış ticaret işlemleri için dövize dayalı futures sözleşmesi ile hedging tekniklerini uyguladığını varsaydım. GÜNEŞ A.Ş., 1999 yılı içersinde futures piyasasında kur riskine karşı hedging tekniklerini uygulamamış olsaydı 41.267,58 US-$ zarar etmiş olacaktı. Ancak dövize dayalı futures sözleşmesi ile başarılı bir hedging işlemi uygulamış ve hem 41.268,58 US-$ zararı ortadan kaldırmış, hem de net olarak 129.439,79 US-$ kar elde etmiştir. Futures borsasında hedging tekniklerinin uygulanması, işletmenin yüksek kar elde etmesine ve ilgili işlemlerin yüksek başarı sağlamasına yolaçtığı tesbit edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarında görüldüğü gibi Türkiye gibi ekonomik istikrarsızlığı yüksek olan, dolayısıyla gelecekteki gelişmelerin güç tahmin edildiği ülkelerde risk yönetimi, işletmeler açısından vazgeçilmez bir uygulama aracıdır. Böylece yoğun dış ticaret faaliyetinde bulunan işletmeler ve ÇUŞ'lar, başarılı nakit akım yönetimi ve yatırım ve finansman planlamasını gerçekleştirebilmektedir.

The ain of this thesis is to investigate the foreign exchange risks of a firm which is hihgly involved in import and export activities. This firm is confronted therefore with a risk of foreign exchange rate because if its transaction effects and therefore it is to be examined if futures agreements in futures markets based on foreign currency exchange are able to remove foreign exchange risks partially or completely. As no futures markets are existing in Turkey, I have designed the transactions of in automotive sector acting-firm called GÜNEŞ A.Ş. This firm is confronted with hihgly foreign exchange rate risks especially in import activities. Although operating under high risks, the firm doesn't make use of foreign exchange management and financial instruments for hedging. What I have designed in this thesis is wether it could be able to take counter-actions agains foreign exchange losses ig it had made use of hedging techniques. I assumed that the firm makes use of prediction methods for foreign exchange rate in its own. GÜNEŞ A.Ş. realised futures based on foreign exchange rate by means of an intermediate dealer called ROSENTHAL Collins Group. In order to make a futures exchange agreement, the required order from is announced to the dealer, then the transaction cost is paid and the guarantee amount is also given to the firm with the letter of guarentee. The transaction operations are starting the MidAm Commodity Exchange market. I supposed that GÜNEŞ A.Ş. had formed a own department for foreign exchange management and made use of hedging techniques and foreign exchange based futures agreements because of exchange rate risks resulting out of its foreign trade operations. If the firm GÜNEŞ A.Ş. had made no use of hedging techniques in order to protect itself against the exchange rate risk in futures market within the year 1999, it would have made a loss of US-$ 41.267,58. But as a consequence of hedging operation (based on a futures agreement) not only it had removed this loss, but also could made a profit of US-$ 129.439,79. The use of hedging techniques in futures markets has letthe firm to gain high profits and therefore enceed its performance. As a result of these findings, especially in countries with high economic instability like Turkey and in which predictions could to be made, risk management is an disponsible means of practice for enterprises. Consequently many firms (also internationalones) involved in foreign trade, can realize a succesful cash flow management and financial planning