İkinci El Kitap Ticareti için Elektronik Pazar Modeli, Yapıcı Sezgisel Yöntemler ve Karınca Kolonisi Optimizasyonu

Abstract

Bu çalışmada, yeni veya ikinci el kitap ticaretinin yapıldığı ikincil kitap pazarları için bir elektronik pazar modeli önerilmektedir. Bu modelde katılımcılar kitap alış ve satış isteklerini eşzamanlı olarak elektronik pazar sistemine iletebilirler. Satışa çıkarılan her kitap tekil bir ürün olarak kabul edilir ve fiyatı satıcısı tarafından belirlenir. Önerilen model katılımcıların sisteme ilettikleri istekleri için bütçe sınırı koymalarına da izin verir. Böylece her bir katılımcı için katılımcının satın aldığı kitapların maliyeti ile sattığı kitaplardan elde ettiği gelir arasındaki fark bildirilen bütçe sınırı dahilinde kalır. Bu model ayrıca katılımcıların kendi tercihleri doğrultusunda birbirini ikame edebilir olarak gördükleri kitapları bir liste halinde belirtebilmelerini ve bu listeden en fazla bir adet kitap almalarını sağlayacak bir mekanizmaya da sahiptir. İlave olarak kullanıcılar dilerlerse istedikleri kitapları kişisel tercihlerine göre önceliklendirebilirler. Bu çalışmada, elektronik pazar modelinin matematiksel tanımı yapılmış ve ilgili kazanan belirleme problemi doğrusal tam sayı programı olarak formüle edilmiştir. Bu problem NP-Zor sınıfına ait olduğu için iki tane tek çözüm üzerinde çalışan yapıcı ve bir tane de popülasyon tabanlı Karınca Kolonisi Optimizasyonu yöntemi olmak üzere üç farklı sezgisel yöntem önerilmiş ve bu yöntemlerin performansları kapsamlı bir test paketi üzerinde ölçülmüştür. Sonuçlar, önerilen modelin yüksek sayıda katılımcıyı barındıran büyük ölçekli elektronik pazarlarda verimli bir şekilde kullanılabileceğini göstermektedir.In this study, an electronic market model is proposed for the secondary book markets where used and new books are traded. In this model, participants can submit their book purchase and sales requests to the electronic market simultaneously. Each book that is put on sale is considered as a unique product and its price is determined by the seller. The proposed model also allows participants to set a budget limit for their requests. Thus, for each participant, the difference between the cost of the books purchased by the participant and the revenue obtained from the books sold is within the declared budget limit. This model also has a mechanism that allows participants to specify a list of books that they consider to be substitutable so that they can purchase at most one book from this list. In addition, users can prioritize books according to their personal preferences. In this study, mathematical definition of the model is given, and the related winning determination problem is formulated as linear integer program. Since this problem is NP-Hard, two constructive heuristics and a population-based Ant Colony Optimization heuristic are proposed, and their performances are evaluated on a comprehensive test package. The results show that the proposed model can be used efficiently in large-scale electronic markets with large number of participants.