Kırsal örgütlenme biçimlerinden kadın kooperatiflerinin kadının güçlenmesine yönelik etkilerinin değerlendirilmesi : Batı Akdeniz örneği

Abstract

Bu araştırma, kırsal bölgelerde yaşayan kadınların kooperatif deneyimleri yoluyla yaşadıkları ekonomik, psikolojik, sosyal, eğitsel, hane içi ve politik güçlenme süreçlerini çok boyutlu olarak incelemektedir. Araştırma kapsamında Antalya, Isparta ve Burdur illerinde faaliyet gösteren 8 kadın kooperatifine üye toplam 15 kadınla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Veriler; ekonomik, psikolojik, sosyal, eğitsel, hane içi ve politik güçlenme başlıkları çerçevesinde yapılandırılmış temalar doğrultusunda kodlanmış ve bu temalar üzerinden analiz edilmiştir. Zimmerman’ın psikolojik güçlenme modeli (1995), Kabeer’in kaynaklar-edim-kazanımlar çerçevesi (1999), Rowlands’ın güç tipolojisi (1997) ve Kanter’in yapısal güçlenme yaklaşımı (1977) araştırmanın kuramsal temelini oluşturmuş; analiz süreci de bu kuramlar doğrultusunda yapılandırılmıştır. Tematik analiz bulguları, kadınların kooperatif deneyimiyle birlikte özgüven gelişiminden sosyal ilişkilerin güçlenmesine, hane içi karar alma süreçlerinden kamusal temsile kadar çok boyutlu bir güçlenme yaşadıklarını göstermektedir. Kadınlar ayrıca dijital, yönetsel ve finansal beceriler açısından eğitsel kazanımlar elde etmiş; bazıları için bu süreç ilk kez gelir elde ettikleri ve üretime katıldıkları bir deneyim olmuştur. Araştırma bulguları, kadınların yaşadığı dönüşümün sürdürülebilirliğinde kolektif yapıların ve kurumsal desteklerin tamamlayıcı bir işlev üstlenebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, saha verilerinden hareketle güçlenme süreçlerini destekleyici çok paydaşlı iş birliklerinin geliştirilmesi adına kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler ve STK’lara yönelik öneriler sunulmuştur.This research examines the multidimensional processes of economic, psychological, social, educational, household, and political empowerment experienced by women living in rural areas through their cooperative experiences. Semi-structured, in-depth interviews were conducted with 15 women members of 8 women's cooperatives operating in the provinces of Antalya, Isparta and Burdur. Thematic analysis, a qualitative research approach, was employed in the study. Data were coded and analyzed based on themes structured around economic, psychological, social, educational, household, and political empowerment. Zimmerman's psychological empowerment model (1995), Kabeer's resources-agency-achievements framework (1999), Rowlands' power typology (1997) and Kanter's structural empowerment approach (1977) formed the theoretical basis of the study and the analysis process was structured in line with these theories. Thematic analysis findings indicate that women experienced multidimensional empowerment through their cooperative experience, ranging from self-confidence development and strengthened social relationships, from household decision-making processes to public representation. Women also gained educational gains in digital, managerial, and financial skills. For some, this process was their first time earning an income and participating in production. Research findings indicate that collective structures and institutional supports can play a complementary role in the sustainability of the transformation experienced by women. Therefore, based on field data, recommendations are presented for public institutions, local governments, universities and NGOs to develop multi-stakeholder collaborations that support empowerment processes.