Büyümeye mekân etkisi: OECD ülkeleri için mekânsal panel veri analizi

Abstract

Ülkelerin zenginlik göstergesi olarak kabul edilen büyüme oranının uluslar ve zamanlarboyunca farklılaşması, iktisatçılar tarafından uzun yıllardan beri tartışılmaktadır. Bukapsamda uluslar ve zamanlar boyunca görülen farklılaşmanın nedenleri sorgulanmış, pekçok araştırmacı tarafından etkisi olabilecek belirleyiciler ile açıklanmıştır. Örneğin gelenekselbüyüme modelleri, büyüme oranlarının ülkeden ülkeye farklılaşmasını her ülkenin sahipolduğu sermaye birikiminin aynı olmaması ile açıklamaktadır. Yeni büyüme teorileri iseiktisadi büyümenin belirleyici unsurlarını genişletmiştir.Özellikle son otuz yıllık dönemde coğrafi konumun ekonomide kapladığı yer giderekartmaktadır. Dünyada gelirin coğrafi dağılımı incelendiğinde bazı ülkelerin büyümemucizeleri, bazı ülkelerin ise büyüme felaketleri olarak nitelendirilmesi mekânsal etkilerinönemini de ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, teorik yaklaşımlar ve ampirik çalışmalarınincelenmesi sonucunda verisi bulunabilen iktisadi büyümeyi etkileyen değişkenler ile büyümemodeli tahmin edilmiştir. Daha sonra 2000-2014 yılları arasında 14 OECD ülkesi için iktisadibüyüme farklılıklarının açıklanmasında mekânsal etkilerin varlığı sınanmıştır.The rate of growth is considered to be the country's wealth indicators vary across nations andover time are discussed by the economists for many years. In this context, the causes of thedifferentiation seen over the nations and times are questioned and explained by thedeterminants that may be influenced by many researchers. For example, traditional growthmodels explain the differentiation of growth rates from country to country by the fact that thecapital accumulation of each country is not the same. New growth theories have expanded thedeterminants of economic growth.Especially in the last thirty years period, the geographical position has increased in theeconomy.When the geographical distribution of income in the world is examined, it isdescribed as the growth miracles of some countries and growth disasters of some countries sothat the importance of spatial effects arises. In this study, as a result of examining theoreticalapproaches and empirical studies, the growth model with the variables affecting the economicgrowth which can be found in the data is estimated. Then, the existence of spatial effects hasbeen tested in explaining the differences in economic growth for 14 OECD countries between2000 and 2014.