Ebeveynlik bilinci ölçeğinin geliştirilmesi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Abstract

Çalışma, yetişkinlerin çocuk gelişimi ve eğitimi konusunda ebeveynlik bilincini değerlendirebilecek bir ölçme aracının geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, alanyazın taraması yapılmış ve bu doğrultuda ölçek maddeleri oluşturulmuştur. 83 maddelik madde havuzunun oluşturulmasının ardından maddeler 7 alan uzmanına sunularak görünüş geçerliği sağlanmıştır. Lawshe ve Davis teknikleriyle ölçeğin kapsam geçerliğini sağladığı bulunmuştur. Araştırmanın örneklemini, ülke genelinden küme örnekleme yöntemiyle seçilen 733 yetişkin oluşturmuştur. Örneklem grubunda 521 kadın ve 212 erkek yer almaktadır. Veriler 2022 yılının Nisan ve Temmuz ayları arasında toplanmıştır. Ölçek, maddelerde verilen ifadelerin katılımcıların duygu ve düşüncelerini yansıtma derecesini ölçer. Ölçek 1 için “Hiç Yansıtmıyor” ve 5 için “Tamamen Yansıtıyor” olmak üzere 5 derecelidir. Araştırmada elde edilen veriler istatistik paket aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, Gelenekselci Bilinç, İhtiyaçların Bilinci ve Sorumluluk Bilinci olmak üzere 3 alt boyutlu toplam 20 maddeden oluşan bir ölçek ortaya çıkmıştır. Birinci alt boyut olan “Gelenekselci Bilinç (11 madde)” ten alınabilecek en düşük puan 11 en yüksek puan ise 55’tir. 2. alt boyut, “İhtiyaçların Bilinci (6 madde)” nden alınabilecek en düşük değer 6 en yüksek değer ise 30’dur. 3. alt boyut ise “Sorumluluk Bilinci (3 madde)”dir. Sorumluluk Bilinci alt boyutundan alınabilecek en düşük değer 3 en yüksek değer ise 15’tir. Ölçeğin tamamı “Ebeveynlik Bilinci Ölçeği” olarak adlandırılmıştır. Ölçekten alınan en düşük değer 20 en yüksek değer ise 100’dür. Gelenekselci Bilinç alt boyutu toplam ölçeğin %19,774’ünü, İhtiyaçların Bilinci alt boyutu %13,288’ini, Sorumluluk Bilinci alt boyutu ise %10,270’ini açıklamaktadır. Ölçek toplam varyansın %43,333’ünü açıklamaktadır. Ölçeğin iç güvenirlik hesaplamaları için Cronbach-alpha iç tutarlık katsayısına bakılmış ve madde analizleri yapılmıştır. Ayrıca alt boyutlar arasındaki korelasyon incelenmiştir. Geleneksel bilinç alt boyutu için Cronbach alfa değeri ,798, İhtiyaçların Bilinci alt boyutu için Cronbach alfa değeri ,615, Sorumluluk Bilinci alt boyutu için Cronbach alfa değeri ,697dir. Araştırmanın ölçüt geçerliliği sonuçları yetişkinlerin ebeveynlik bilinçlerinin cinsiyet, ilişki durumu, yaşı, öğrenim durumu, meslek, çocuk sahibi olma durumu, çocukları varsa küçük çocuklarının yaşı, çocuk sahibi olma ile ilgili düşünceleri ve çocuk gelişimi hakkındaki bilgilerinin kaynağına göre farklılaştığı çalışma durumuna göre ise anlamlı herhangi bir farklılaşma sergilemediğini göstermiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçme aracının geçerli ve güvenilir olduğu bulunmuştur.

This study aims to develop a measurement tool that can assess the parental consciousness of adults on child development and education. To this end, a literature review has been conducted and items have been formed accordingly. Following the creation of an item pool of 83 items, these items were presented to seven field experts to ensure face validity. The Lawshe and Davis techniques revealed that the scope validity of the scale has been ensured. The sample of the study consists of 733 adults selected through cluster sampling method from across the country. The sample group includes 521 women and 212 men. The data were collected between April and July of 2022. The scale measures the degree to which the expressions in the items reflect the participants' feelings and thoughts. The scale is 5-level with 1 being Does Not Reflect at All and 5 being Fully Reflects. The data obtained in the study were analyzed through a statistical package program. As a result of the analyses, a scale consisting of 20 items in 3 sub-dimensions, namely Traditional Consciousness, Consciousness of Needs, and Responsibility Consciousness, has emerged. The minimum score that can be taken from the first sub-dimension Traditional Consciousness (11 items) is 11, and the maximum score is 55. The minimum value that can be taken from the second sub-dimension, Consciousness of Needs (6 items) is 6, and the maximum value is 30. The third sub-dimension is Responsibility Consciousness (3 items). The minimum value that can be taken from the Responsibility Consciousness sub-dimension is 3, and the maximum value is 15. The entire scale is named the Parental Awareness Scale. The minimum value that can be taken from the scale is 20, and the maximum value is 100. The Traditional Consciousness sub-dimension explains 19.774% of the total scale, the Consciousness of Needs sub-dimension explains 13.288%, and the Responsibility Consciousness sub-dimension explains 10.270%. The scale explains 43.333% of the total variance. For internal reliability calculations of the scale, Cronbach-alpha internal consistency coefficient was checked, and item analyses were performed. In addition, the correlation between sub-dimensions was examined. The Cronbach alpha value for the Traditional Consciousness sub-dimension is .798, the Cronbach alpha value for the Consciousness of Needs sub-dimension is .615, and the Cronbach alpha value for the Responsibility Consciousness sub-dimension is .697. The criterion validity results of the study show that the parental consciousness of adults varies according to gender, relationship status, age, educational status, profession, having a child, age of young children if they have children, thoughts about having a child, and the source of their knowledge about child development, but did not show any significant differentiation according to the work situation. As a result of the analyses, it has been found that the measurement tool is valid and reliable.