The relation between inflation and petroleum: the case of Turkey

Abstract

Petrol fiyatlarının enflasyon üzerinde yaratmış olduğu etkiler, literatürde çeşitli çalışmalara konu olmuştur. Bu çalışmaların bir çoğu başta A.B.D olmak üzere gelişmiş ülkeler için yapılmıştır. Türkiye ekonomisi için petrol fiyatlarının enflasyonist etkilerini inceleyen yeterli sayıda çalışma bulunmaması, bu çalışmayı incelememin ana nedenidir. Petrol fiyatları, arz ve talep cephesinden kaynaklanan bir takım nedenler ile geçmişten günümüze çeşitli dalgalanmalar göstermiştir. Özellikle, Orta-Doğu bölgesindeki savaşlar, yüksek politik gerilim ve bu ülkelerin A.B.D ve batı ülkeleriyle olan problemli ilişkileri neticesinde petrol fiyatları yükselmiştir. Bunun yanında, son yıllarda gelişmekte olan ülkelerin artan petrol talepleri, spekülasyonlar, doların devalüasyonu ve A.B.D ekonomisindeki durgunluk nedeniyle de petrol fiyatları talep cephesi kaynaklı nedenlerle yükselmiştir. Çalışmamızın literatür kısmında gelişmiş ülkeler için yapılmış olan çalışmaların değerlendirmeleri, petrol fiyatlarının özellikle 1980 öncesi ve 1980 sonrası enflasyonist etkilerinin farklılıklarına dikkat çekmektedir. Petrol fiyatlarının 1980 öncesinde anlamlı enflasyonist etkilerinin varlığı vurgulanıp, bu anlamlı etkilerin 1980 sonrası dönemde ortadan kalktığı belirtilmektedir. Bunun yanında, petrol fiyatlarının enflasyonist etkilerinin enerji yoğunluğu miktarıyla paralel olduğu belirtilmektedir. Bu çalışmada yapılan tarihsel değerlendirme, Türkiye ekonomisinde petrol fiyatları ile enflasyon arasındaki düzensizliği göstermektedir. Petrol fiyatlarındaki artış sonucunda, çeşitli dönemlerde enflasyonun yükseldiği, bunun yanında çeşitli dönemlerdeki petrol fiyat artışlarının enflasyonu arttırmadığı görülmektedir. Bu düzensiz ilişkinin yanında, yapılan ekonometrik tahmin ile 1980-2009 yılları arasında ham petrol fiyat değişimlerinin Türkiye ekonomisinde enflasyon oranıyla anlamsız bir ilişkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla, Türkiye ekonomisi için petrol fiyatları ile enflasyon arasında, istatistiksel olarak düzensiz, ekonometrik olarak anlamsız bir ilişki elde edilmiştir. Bu düzensizliğin bir nedenini ekonominin mevcut konjonktürü ile açıklayabiliriz. Yani, ekonominin mevcut durumu petrol fiyatlarının enflasyonist etkilerinin tüketicinin satın aldığı petrol, petrol ürünleri ve petrol ile ilişkili olan ürünlere yansıtılmasında temel rol oynamaktadır. Bunun yanında, petrol ve petrol ürünlerinden alınan vergilerin ham petrol fiyatlarındaki değişimlerden daha yüksek değiştiği görülmektedir. Bu ilişkinin anlamsızlığının bir başka deyişle hesaplanabilirliğindeki güçlüğün bir diğer nedeni de yapılan keyfi ve yanlış zamlardır.

The effects of oil price changes on inflation have been the subject of many studies. Most of these studies have been examined for developed countries, especially U.S. There isn’t enough study for Turkish economy and this is the main reason of preparing this study. Oil prices have changed by different reasons from supply and demand sides. Especially, wars in the Middle-East, high politic tension in this area are the main reasons of oil price fluctuations from supply side. Beside, increasing oil demand of developing countries, speculations, davaluation of dolar and stagnation in U.S economy are the main reasons from demand side recent years. The evaluations of the studies in the literature part show that there is a structural change in oil market in developed countries after 1980. The results of these studies show that, oil price changes had significant effects on inflation before 1980, which didn’t have after 1980. Besides, the effects of oil studies on inflation are indicated as paralel with energy intensity in these studies. The historical evaluations in this study show that there is an irregular relationship between oil prices and inflation for Turkish economy. Oil price changes caused to increase of inflation in different terms, which didn’t caused in different terms. Besides, econometric estimation for Turkish economy show that there isn’t a significant relationship between crude oil price changes and inflation for 1980-2009 period. One of the main reason of this irregular and insignificant relationship is the economic situation of the country. If the economic situation of the country is available, the goverment can dispose the negative effects of oil price changes. Besides, oil consumption and private consumption taxes have changed higher than crude oil price changes in Turkish economy. This is another reason of the difficulty of calculating oil price changes on inflation.