Türkiye’de katılım bankalarının performansının sürdürülebilirlik çerçevesinde analizi

Abstract

Bankacılık sektöründe, katılım bankalarının fon toplama ve fon kullandırma metoduyla uyguladığı katılım finans ürünlerinin, reel sektörde kullanılması ile diğer bankacılık türlerinden ayrılarak yeni bir iktisadi model olarak ifade edilmesi mümkündür. Katılım bankacılığı, işleyişi bakımından konvansiyonel bankacılıktan ayrı bir tür gibi değerlendirilse de aslında iki bankacılık çeşidi de aynı sektörde işlem görmektedir. Bu sebeple çalışmamızda bulunan tablo ve grafikler incelediğinde birbirine çok uzak olmayan sonuçlara ulaşıldığı görülmektedir. Katılım bankalarının küresel alanda gösterdiği performans ile Türkiye’deki katılım bankalarının performansları değerlendirilmiştir. Bankaların sergilediği finansal performans, önemini korumakla beraber günümüzde finansal olmayan, çevresel ve sosyal performans da bankanın itibarı, paydaşlara karşı hesap verebilirlik ve şeffaflığı açısından önemli bir konuyu temsil etmektedir. Dünyamızın geleceği için küresel olarak, sanayileşmenin sonucunda ortaya çıkmış, sadece ekonomik kazanımlara değer veren doğrusal ekonomiden, orta ve uzun vadede çevresel ve sosyal kazanımları da önemseyen döngüsel ekonomiye geçişten bahsedilmektedir. Borsa İstanbul tarafından, sürdürülebilirlik konusuna dikkat çekmesi amacıyla BIST Sürdürülebilirlik Endeksi açılmıştır. Bu endekste yer alan bankaların sürdürülebilirlik performanslarını değerlendirmek için, çalışmamızda Veri Zarflama Analizi kullanılarak uygulama yapılmıştır. Katılım bankaları içerisinde Albaraka Türk, endekse dahil olan ilk ve tek katılım bankası olma özelliğini taşımaktadır. Bankacılık sektörü açısından baktığımızda, sektörün %17’sinin bu endekste yer aldığı düşünüldüğünde önemli bir başarı olarak değerlendirilmektedir. Çevresel, Sosyal ve Yönetim (ESG) açısından sürdürülebilirlik konusuna daha fazla önem gösterilmesi ile dünya ve ülkemizdeki uygulamaların artırılması, öneminin de toplumsal açıdan kavranmasını sağlanmak gerekmektedir. Kamuoyunda, BIST Sürdürülebilirlik Endeksinde bulunmanın önem ve değerinden bahsederek gündem oluşturulması ve daha fazla işletmenin bu ve bunun gibi sürdürülebilirlik faaliyetlerine katılması gerekmektedir. Çalışmamızın gelecekte araştırmacıların başvurabileceği, özgün bir kaynak olarak literatürde yer alması hedefler arasındadır. Katılım bankacılığının, dünyada yaklaşık olarak 60 yıllık, Türkiye’de ise ortalama 30 yıllık geçmişi bulunmaktadır. Katılım bankacılığı alanındaki çalışmalar geçmişten beri var olmasına karşın, ayrı bir dal olarak incelenmeye son yıllarda başladığından, yapılan çalışmanın bilimsel, kültürel ve ekonomik olarak toplumun yapısına ışık tutması beklenmektedir.

In the banking sector, it is possible to express participation banking as a new economic model by separating it from other types of banking by using participation finance products, which participation banks apply through fund collection and fund utilization methods, in the real sector. Although participation banking is considered to be a separate type from conventional banking, in fact, both types of banking operate in the same sector. For this reason, when the tables and graphs in our study are analyzed, it is seen that the results are not far from each other. The performance of participation banks in the global arena and the performance of participation banks in Turkey were evaluated. While the financial performance of banks remains important, today, non-financial, environmental and social performance also represents an important issue in terms of the bank's reputation, accountability and transparency to stakeholders. For the future of our world, there is a global transition from the linear economy that emerged as a result of industrialization, which values only economic gains, to a circular economy that also cares about environmental and social gains in the medium and long term. Borsa Istanbul launched the BIST Sustainability Index to draw attention to sustainability. In order to evaluate the sustainability performance of the banks included in this index, Data Envelopment Analysis was used in our study. Among the participation banks, Albaraka Türk is the first and only participation bank included in the index. In terms of the banking sector, this is considered a significant achievement considering that 17% of the sector is included in this index. It is necessary to pay more attention to sustainability in terms of Environmental, Social and Governance (ESG), to increase the number of practices in the world and in our country, and to ensure that its importance is recognized by society. It is necessary to create an agenda in the public opinion by mentioning the importance and value of being included in the BIST Sustainability Index and more businesses should participate in these and similar sustainability activities. It is among the goals that our study will be included in the literature as an original source that researchers can refer to in the future. Participation banking has a history of approximately 60 years in the world and an average of 30 years in Turkey. Although studies in the field of participation banking have existed since the past, it is only in recent years that it has started to be examined as a separate branch, and it is expected that this study will shed light on the structure of the society scientifically, culturally and economically.