Anadolu’da keçi kılı tiftik dokumalar ve ekose desen önerilerinin analizi

Abstract

Keçi kılı lifi, geleneksel çadır ve yer yaygısı olarak kullanılan bir mekan tekstilinin hammaddesidir. Bu araştırmada, Anadolu’nun birçok bölgesinde kullanılan keçi kılı ve organik bakımdan lif ortaklığı olan tiftik ipliği ve keçinin alt ve üst liflerinden elde edildiği geleneksel dokumalar ele alınmıştır. Bu dokumalar farklı amaçlar için kullanılmaktadır. İnceleme yapılan bu iplik örneklerinin hammaddesi, keçinin üst ve alt liflerinden eğrilmiş olup, bazılarında ise yün karışımlı üretildikleri görülmektedir.. Lifler kırkım kılı ve tabak kılı olarak iki şekilde temin edilmektedir. Yapısal durumlarına göre çıkrık veya kirmanla elde büküm işlemi yapılmaktadır. Araştırma yapılan AydınOlukbaşı Köyü, KastamonuTosya, SiirtEruh, Bayburt ve BursaKeles il ve ilçelerinden alınan örneklerin, günümüzde de kıl ve tiftik dokumaya devam eden üç farklı il ve ilçeler incelenmiş olup, buradaki dokumaların analizleri yapılarak iplik numarası, büküm farklılığı, dokuma ve tezgah özellikleri ile yörelerdeki kullanım alanlarına ilişkin bilgilere ulaşılmıştır. Konu üç bölümde ele alınmıştır. Birinci bölümde, keçi kılı ve tiftik iplik hammaddesinin fiziksel özelliklerine ve lifin yapısına değinilmitir.Anadolu’da keçi kılıve tiftik dokuma yapılan böleler inceenmiş, dokuma yapılan yörelerin dokuma örneklerinin hammadde özellikleri, büküm farklılıkları ve ne amaçla kullanıldığı incelenmiştir. Yörelerdeki dokuma tekniği, tezgah ve kullanılan araç-gereçler incelenerek yöreler arasındaki farklılıklar tespit edilmiştir. İkinci bölümde, dokumanın hammadde analizi, yörelerden alınan dokuma örneklerinin mikroskobik lif görüntüleri, örgü yapısı ve çözgü atkı sıklığı incelenerek tablo haline getirilen analizlerin değerlendirilmeleri yapılmıştır. Dokumalarda kulanılan keçi kılı ve tiftik ipliğinin diğer doğal ipliklerden ayırıcı özellikleri anlatılmıştır. Üçüncü bölümde tezin temel konusu olan ekose kumaşın tarihçesi ve Anadolu’da ekose kumaş örnekleri üzerinden keçi kılı ve tiftik ile yapılan geleneksel dokumalara yeni bir önerme getirmek amacıyla aynı elyaflar kullanılarak ekose desen uygulamaları önerilmiştir. Çalışma kapsamında, dört dokumacı ile sözlü görüşme yapılmış, beş yöreden alınan kumaşların, analiz tablosu ile keçi kılı ve tiftikten yapılan geleneksel kumaşların örnekleri ortaya konulmuştur. Elde edilen tüm kazanımlar ve öneriler sonuç kısmında ortaya konmuştur.

The goat hair fiber, is a raw material for the site textile being used as the traditional tent and ground cloth. Within the context of this research, the traditional weavings obtained by the goat’s bottom and top fibers, which is a fiber association of the goat hair and the angora wool are considered. Yet it is possible to say that each of those weavings are used for another purpose and specialty. According to their structural states, the manual twisting process is made through winder or spinner. Within those five researched regions, three diverse cities and their towns have been examined where the hair and angora wool weaving continue, the analyses of the weaving in those locations are made and the yarn number, twist difference, weaving and bench specifications and information related with the usage fields in the territories are obtained. The subject is dealt within 4 chapters. In the first chapter, the raw material specifications of the locations where the hair and angora wool is weaved, twist differencies and its usage purposes are examined. In the second chapter, the raw material analysis of the weaving, the microscopic fiber filming of the weaving samples taken from the locations, the knitting structure and mesh density are examined and the analysis which are made table and the characteristics differentiating from other weavings are explained. In the third chapter, the weaving technique, handloom and tools-equipment used are examined and the differencies between the locations are determined. In the fourth chapter, the main subject of the thesis, in order to reveal the visual effects of the plaid, there are the new surface essays according to the contemporary usage, and because of the number differencies of the yarn (thickness, slimness) and in the Anatolian tradition, the plaid design recommendations aiming to volume up the weaving which could have been the most appropriate surface evaluation. Verbal meeting has been held with four weavers, the clothes from five locations, their analysis table, weavings and the samples of the traditional warping and scarves made of goat hair and angora wool are revealed within the context of the study. The tables are examined through the evaluation chapter, all the gains and the recommendations are included in the conclusion chapter.