1980 darbesi döneminde üniversite özerkliği ve 1402'likler

Abstract

Türk siyasal yaşantısında Osmanlı Devleti’nden 1980 Darbesi’ne kadar geçen sürede ordunun devlet içindeki etkisi her daim var olmuştur. Osmanlı’da zaman zaman isyan eden asker taleplerini hükümete zorla kabul ettirmiştir. Bu bakış açısı Türkiye Cumhuriyeti dönemine gelindiğinde de pek değişmemiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında Mustafa Kemal Atatürk ordu-siyaset ayrışmasına çok önem vermiştir. Nitekim 27 Mayıs 1960 Darbesi cumhuriyetin ilk askeri müdahalesidir. Sonraki süreçte ordunun etkinliği artmıştır. Türkiye her on yılda bir darbeyle karşı karşıya kalmıştır. Henüz çok genç olan demokrasi deneyimi sürekli kesintilere uğramıştır. 12 Mart 1971 muhtırasının ardından 12 Eylül 1980 Darbesi gerçekleşmiştir. 1980 darbesinden sonra Milli Güvenlik Konseyi’nin 1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanunu’nun 2. maddesinin değiştirilmesiyle “sakıncalı” görülerek görevlerinden uzaklaştırılan akademisyenler bir hukuk mücadelesi başlatmışlardır. Darbe öncesinde ülkede kaos, anarşi had safhadadır. Dolayısıyla her türlü tehlikeyi bertaraf etmek fikrinden hareket eden darbeciler bir tasfiye süreci başlatmışlardır. “1402’likler” olarak tarihe geçen bu kitle esasen tüm kamu personellerinden oluşmaktadır. Burada ele aldığımız sadece 1402’lik olan akademisyenlerdir. Ayrıca akademisyenlerin görevlerinden uzaklaştırılması ve Yükseköğretim Kanunu ile üniversitedeki değişikliklerin akademik özerkliğe etkisi incelenmiştir.

In Turkish political life, from the Ottoman Empire to the 1980 coup, the influence of the army in the state has always existed. The soldiers who rebelled from time to time in the Ottoman Empire forced the government to accept their demands. This point of view did not change much in the period of the Repuclic of Turkey. In the first years of the Republic, Mustafa Kemal Atatürk gave great importance to the separation of army and politics. However, the influence of the army cloud not be broken. As a matter of fact, the May 27, 1960 Coup was the first sucessful military intervention of the republic. In the next period, the effectiveness of the army increased. Türkiye has faced a coup every ten years. The experience of democracy, which is still very young, has been constantly interrupted. After the 12 March 1971 memorandum, the 12 September 1980 coup took place. After the 1980 coup, the academics, who were dismissed from their duties as “objectionable” after the National Security Council’s amendment of Article 2 of the Martial Law Law No. 1402, started a legal struggle. Before of the coup, chaos and anarchy in the county was at its peak. Therefore, the putchists, who acted with the idea of eliminating all kinds of danger, started a liquidation process. This mass, which went down in history as “1402s”, consists essentially all public personnel. The only ones we are dealing with here are the academicians, who are 1402. In addition, the effects of the dismissal of academics from their duties and the changes in the Higher Education Law and the university on academic autonomy were examined.