Gelişmekte olan ülke araştırmalarında tıkanma noktaları üzerine bir deneme

Abstract

Gelişmekte olan ülkelerin ekonomik performanslarının en popüler teorik açıklamaları neo-liberal, yapısalcı-kurumsalcı, “uçan kaz” ve bağımlılık yaklaşımı olarak sıralanabilir. Gelişmekte olan ekonomilerin işsizliği ve yoksulluğu aşabilmesi bağlamında Meksika ve Malezya örnek ülkelerdir. 1980 sonrası her iki ülkede de mamul ürün ihracatı hızla yükselmiştir. Bunun yanında, ihracatları içinde yüksek teknolojili ürün payı artmıştır. Meksika ve Malezya’nın performanslarında coğrafi konumları etkilidir. Meksika Amerika’nın sınır komşusudur, Malezya da Japonya’nın ekonomik hinterlandı içindedir. Bunu destekler biçimde, Meksika NAFTA anlaşması sonrası Amerika’dan, Malezya ise Plaza anlaşması sonrasında kalkış sürecinde Japonya’dan doğrudan yabancı yatırım almıştır. Meksika’da söz konusu yabancı yatırım girişinin ardından hızlı büyüme gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, işsizlik oranındaki azalmaya karşın reel ücretler aşağı yönlü hareket içindedir. Çalışanların büyük bir kısmının ücret düzeyi yoksulluk seviyesindedir. Meksika’da düşük ücretler tam istihdama yakın bir işsizlik düzeyini sağlarken, Malezya’da tersine, işsizliğin azalması reel ücretleri yükseltmiştir. Malezya’da büyüme oranı hızı Meksika’nın yaklaşık üç mislidir. Bu çalışmada doğrudan yabancı yatırımlar ile ihracatın yıllar itibariyle seyrini ve sıralama düzeyinde bir ilişkinin varlığını sınamak amacıyla ekonometrik bir deneme yapılmıştır. Doğrudan yabancı yatırımlar ve ihracatın değişim oranları arasında özellikle gıda maddeleri, makineler ve ulaşım araçları, dokumacılık ve hazır giyim gibi sektörlerde eş yönlü hareket bulunmaktadır. İncelenen zaman aralığında, bazı yıllarda benzerlik göstermekle birlikte, gelişmekte olan ülkelerde imalat sanayisi alt sektörlerinde yabancı yatırım ihracat ilişkisi zayıftır. Bu, doğrudan yabancı yatırımın toplam ihracat payının düşük olmasına bağlanabilir. Dolayısıyla, doğrudan yabancı yatırım etkisini daha çok geri bağlantılar, istihdam ve teknoloji üzerinden göstermektedir. İhracat katkısı bulunmakla birlikte bunun payı düşüktür. ABTRACT Neoliberal, structural-institutional, “flying geese” and dependency perspectives are the most popular theoretical approaches to the developing countries’ economic performance. Mexico and Malaysia are the successful country models among all developing economies against poverty and unemployment. After 1980 both of the countries’ exports of manufactured goods grew rapidly. Besides, the share of high-technology manufactured goods in manufactured exports increased. Geographical situation is important for Mexico and Malaysia’s economic performance. Mexico is America’s neigbour and Malaysia is in Japanese hinterland. Therefore, in the case of Mexico after NAFTA agreement; and for Malaysia after the Plaza Accord during the take-off process there has been a boom in the amount of foreign direct investment (FDI) flows from America and Japan. After that FDI flow in Mexico economic growth rate increased. In spite of rapid employment creation reel wages were declined. In Mexico low wages are the reason for full employment rate. On the contrary, in Malaysia reel wages are increasing while unemployment rate is decreasing. In Malaysia economic growth rate is nearly three times greater than Mexico’s growth rate. Thesis includes an econometric essay on the FDI and manufactured export performance of developing countries. There is a similarity between the FDI and manufactured exports’ changing rates especially in some sub-sectors like food, machinery and transport equipment and clothing. But for the given time series, this relationship between FDI and exports is not strong in all developing countries’ manufacturing industry. This can be result of low share of FDI in the total manufactured exports. Therefore, the FDIs can be means of backward linkages, creation of employment oppurtunities and technology transfer. But the impact of foreign direct investment on exports is low.