Boru Hatları özelinde Avrupa Birliği kritik enerji altyapı güvenliği

Abstract

ÖZBoru Hatları Özelinde AB Kritik Enerji Altyapı Güvenliği başlıklı bu tezde, Avrupa Birliği’nin (AB) enerji ihtiyacını karşılamasın da, tedarikçi ve transit ülkelerdeki boru hatları güvenliğinin ihlal edilmesinin AB için nasıl bir risk oluşturduğu incelenmiştir. Bu nedenle enerjide dışa bağımlı olan AB’ne enerjinin güvenli şekilde ulaşabilmesinde boru hatları güvenliği önem arz etmektedir. Tedarikçi ülkelerde yaşanan istikrarsızlık, çatışmalar, ekonomik dalgalanmalar ve fiyat artışları da diğer etkenler arasındadır. AB üyesi birçok eski doğu bloğu ülkesinin Rus yapımı altyapıları kullandığı ve modernize edilmediği de göz önüne alınırsa, buralarda gerçekleşebilecek herhangi bir aksaklık domino etkisi ile diğer AB ülkelerini de etkileyecektir. Enerji altyapı güvenliği günümüzde artan karşılıklı bağımlılığında etkisiyle sadece tedarikçi ülke sorumluluğunda olmayıp, hem transit hem de alıcı ülkenin sorumluluk alanına girmiştir. Bu nedenle AB, yaşanabilecek sorunlara karşı, yeni projeler ve alternatif taşıma ya da depolama sistemleri geliştirmeli, tedarikçi ülkelerde güvenlik, teknoloji ve işbirliği için hem teknik hem de politik destek sağlamalıdır. Sonuç olarak, çalışma AB açısından enerji güvenliğinin ve bu paralelde boru hatları güvenliğinin kritik bir konu olduğu, özellikle tedarikçi ve transit ülkelerin AB enerji güvenliğinin oluşmasında ne kadar önemli bir role sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada AB’nin artan enerji ihtiyacına dikkat çekilerek, Rusya’ya olan bağımlılığının azaltılması için kaynakların ve enerji nakil güzergahlarının çeşitlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştırİÇİNDEKİLERÖzetIIAbstractIIIÖnsözIVİçindekilerVTablo ListesiIXHarita ListesiIXKısaltmalarXGiriş1BİRİNCİ BÖLÜMTEORİK KAVRAMSAL ÇERÇEVEI.Uluslararası İlişkilerde Realist Teori6II.Neo-Realist Teori’nin Gelişimi ve Kenneth Waltz’ın Neorealist Bakış Açısı9III.Enerji Güvenliği Kavramının Realist ve Neo-Realist Teori Açısından Değerlendirilmesi13İKİNCİ BÖLÜMENERJİ GÜVENLİĞİ KAVRAMII. Kavram olarak Enerji Güvenliği17 A. İhracat Yapan Ülke Açısından Enerji Güvenliği 21 B. İthalatçı Ülke Açısından Enerji Güvenliği22 C. Transit Ülkeler Açısından Enerji Güvenliği 24 D. Dış Politika Aracı Olarak Enerji Güvenliği 25II. Kritik Enerji Altyapı Güvenliği27 A. Enerji Boru Hatları30 B. Boru Hatları Risk Analizi ve Tehditler31 1.Terör Saldırıları32 2.Siber Saldırılar33 3.Hırsızlık/ Kaçakçılık36 4.Kazalar36 5.Doğal Afetler37III. Enerji Arz Güvenliği Tanımı ve Kapsamı38 A. Enerji Arz Güvenliğini Tehlikeye Sokan Riskler39 1.Fiziki Riskler40 2.Ekonomik Riskler40 3.Sosyal ve Çevresel Riskler41ÜÇÜNCÜ BÖLÜMAB ENERJİ POLİTİKALARININ GELİŞİMİ I. AB Enerji Politikasının Temel Özellikleri43II. AB Enerji Politikasının Tarihsel Gelişimi43 A. 1950-1970 Tarihleri Arasında AB43 B. 1970-1986 Tarihleri Arasında AB46 C. 1986-1995 Tarihleri Arasında AB48 D. 1995-2000 Tarihleri Arasında AB49 E. 2000 Sonrası AB48 F. Lizbon Antlaşması ve AB Enerji Politikaları52 III. AB Enerji Politika Araçları55 A. Avrupa Enerji Şartı55 B. Trans Avrupa Enerji Sistemi57 C. Stok Tutma Sistemleri58 D. AB Enerji Programları59 1. Akıllı Enerji Programları59 a. ALTENER60 b. SAVE61 c. STEER61 2. TACIS62 a. TRACECA62 b. INOGATE63 3. CONCERTO64IV. AB Enerji Rezervleri ve Dışa Bağımlılığın Etkileri64DÖRDÜNCÜ BÖLÜMAB KRİTİK ENERJİ ALTYAPI GÜVENLİĞİ STRATEJİSİI. Enerji Stratejilerinde Güvenlik Algısı74II. AB Enerji Politikasının Nedenleri75III. AB Enerji Politikasının Amaçları ve AB Enerji Stratejileri78 A. AB 2020 Stratejisi79 B. AB 2030 Stratejisi79 C. AB 2050 Stratejisi80 D. İç Pazarın Tamamlanması83 IV. AB Enerji Arz Güvenliğini Sağlayacak Yeni Politikalar84 A. Akdeniz Ortaklığı Politikası86 B. Afrika Ülkeleri ile Geliştirilen Politikalar88 C. Körfez Ülkeleri ile Geliştirilen Politikalar 88 D. Orta Asya Ülkeleri ile Geliştirilen Politikalar89 E. Rusya Federasyonu ile Geliştirilen Politikalar ve Yaşanan Krizler90 1. 2006 Ukrayna Doğalgaz Krizi93 2. 2008-2009 Ukrayna Doğalgaz Krizi95 3. Belarus Krizi97 4. 2014 Rusya’nın Kırım İlhakı98 V. Enerji Arz ve Güzergah Çeşitliliğinin Sağlanması100VI. AB Mevcut Boru Hatları Güvenliği ve Politik Etkileri102 A. Rusya’dan Avrupa’ya Gelen Doğalgaz Boru Hatları106 1. Kuzey Akım Doğalgaz Boru Hattı107 2. Güney Hat109 3. Merkez Hat110 B. Boru Hatları Güvenliği İhlalinde Örnek Vaka İncelemeleri ve Doğurduğu Sonuçlar (Küresel Ölçekte Kritik Enerji Altyapılarına Gerçekleşen Siber Saldırılara Örnekler)110SONUÇ114KAYNAKÇA120

In this thesis titled EU Critical Energy Infrastructure Security for Pipelines, although the EU does not meet the energy needs of the EU, the risk of violating the security of pipelines in the supplier and transit countries poses a risk for the EU. Therefore, the security of pipelines is important for energy to reach the EU, which is dependent on foreign sources in energy. The instability, conflicts, economic fluctuations and price increases in the supplier countries are among the other factors. Given the fact that many former EU member states of the EU are using Russian-made infrastructures and have not been modernized, any disruptions in these areas will affect other EU countries with the domino effect. Today, due to the increasing interdependence of energy infrastructure security, it is not only the responsibility of the supplier country but also the responsibility of both transit and receiving country. Therefore, the EU should develop new projects and alternative transport or storage systems against the problems that may be experienced and provide both technical and political support for security, technology and cooperation in the supplier countries.As a result, the study found that energy security and pipeline security is a critical issue for EU, and how important the role of supplier and transit countries in the formation of EU energy security