AB yeşil mutabakat kapsamındaki havacılık regülasyonlarının Türk havacılık sektörünün rekabet gücüne olası etkile

Abstract

Bu çalışma, Avrupa Birliği (AB) Yeşil Mutabakatı ve “55’e Uyum Paketi” kapsamında uygulamaya konulan havacılık regülasyonlarının, Türk havacılık sektörünün rekabet gücü üzerindeki potansiyel etkilerini analiz etmeyi amaçlamıştır. Araştırmanın temel problemini, AB’nin Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), ReFuelEU Havacılık Girişimi ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) gibi araçlarla getirdiği maliyet ve uyum baskılarının, AB pazarıyla bütünleşik durumdaki Türk taşıyıcıları için oluşturduğu stratejik zorluklar teşkil etmiştir. Bu kapsamda, AB mevzuatı, kurumsal raporlar ve akademik literatür incelenerek; Türk Hava Yolları ve Pegasus Havayolları, Avrupalı rakipleri Lufthansa Group, Air France-KLM Group ve Ryanair ile çok boyutlu bir rekabet analizi çerçevesinde karşılaştırılmıştır. Araştırma bulguları, Türk taşıyıcılarının genç filoları ve mevcut durumda ETS maliyetlerinden muaf olmaları sayesinde kısa vadeli bir rekabet avantajına sahip olduğunu göstermiştir. Ancak, Avrupalı rakiplerin bilimsel temelli iklim hedefleri (SBTi), sürdürülebilirliğin kurumsal yönetişime entegrasyonu ve şeffaf raporlama standartları gibi konularda daha ileri bir düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türk havacılık sektörünün rekabet gücünün, kısa vadeli bir maliyet avantajı ile uzun vadeli bir stratejik ve kurumsal hazırlık eksikliği arasında kırılgan bir dengeye dayandığı yargısına varılmıştır. Türkiye'nin bu riski bertaraf edip mevcut avantajını kalıcı kılabilmesi için reaktif uyum politikalarından proaktif bir dönüşüm stratejisine geçmesi; bu doğrultuda ulusal bir karbon fiyatlandırma mekanizması oluşturması ve bölgesel bir Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF) üretim merkezi haline gelmesi önerilmiştir.This study aims to analyze the potential effects of aviation regulations implemented under the European Union (EU) Green Deal and the “Fit for 55 Package” on the competitiveness of the Turkish aviation sector. The main problem addressed in this study is the strategic challenges posed by the cost and compliance pressures introduced by the EU's Emissions Trading System (ETS), ReFuelEU Aviation Initiative, and Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) for Turkish carriers integrated into the EU market. Within this scope, EU legislation, corporate reports, and academic literature were examined, and Turkish Airlines and Pegasus Airlines were compared with their European competitors Lufthansa Group, Air France-KLM Group, and Ryanair within a multidimensional competitive analysis framework. The research findings indicate that Turkish carriers have a short-term competitive advantage due to their young fleets and current exemption from ETS costs. However, it was found that European competitors are at a more advanced level in terms of science-based climate targets (SBTi), the integration of sustainability into corporate governance, and transparent reporting standards. In conclusion, it was determined that the competitiveness of the Turkish aviation sector is based on a fragile balance between a short-term cost advantage and a long-term strategic and institutional preparedness gap. In order for Turkey to mitigate this risk and make its current advantage permanent, it is recommended that it shift from reactive compliance policies to a proactive transformation strategy; establish a national carbon pricing mechanism in this direction; and become a regional Sustainable Aviation Fuel (SAF) production center.