Liderlik-Yöneticilik ayrımı:Kuramlar ve kriterler

Abstract

Lider ve yönetici kavramları birbirleri yerine yaygın olarak kullanılan kavramlardır. Ayrım gözetmeden yapılan bu kullanım biçimleri kavramların içini boşaltmış, dolayısıyla salt önderlik düzeyinde bir içeriğe indirgemiştir. Muhtelif çalışmalarda yapılmaya çalışıldığı gibi bu iki kavramın tekabül ettiği farklı işlev ve süreçlerin netleştirilmesine ihtiyaç vardır. Bu netleşme aracılığı ile yönetsel süreçlerin belirlenmesi ve uygulanması aşamasındaki farklılıkları açıklamak olanaklı olabilecektir. Aksi takdirde elimizde tek amaç farklı yönetici veya lider performansları kalacaktır. Başarılı bir liderlik uygulamaları ile başarısız bir yönetici uygulamaları arasında çok geniş bir alandan söz edilerek belirsizlik yaratılmaktadır. Oysa Liderlik kavramı tanımlanabilir ve bu uygulamaların bir bölümü bu kavramla açıklanabilirse yöneticilik uygulamaları için daha dar bir alan kalacaktır. Yöneticilik kavramı kullanıldığında hangi tür işlev ve eylemlerinin liderlik kavramı kullanıldığında hangi tür işlev ve eylemlerden bahsedildiği üzerinde ortak genel kabul gören bir tanım oluşturabilirse bu alandaki belirsizlik azalacaktır. Yönetim bilimi de herkes tarafından genel kabul gören tanımlara sahip iki kavramı kullanabilme olanağına kavuşacaktır. Lider ve Yönetici arasındaki farkları vurgulamaya yönelik pek çok çalışma olmasına karşın lider ve yöneticilik ihtiyaçları, amaçları, yetenekleri ve olanakları çok farklı karışık insan davranışlarına dayandığı için zor açıklanabilmektedir. Bu farklılığı tespit edebilmek için uygun kriterler oluşturmaya ihtiyaç vardır. Bu tür ölçütler geliştirmek ancak farkları açıklamakla olanaklıdır. Bu tezin amacı; yönetici ve lider arasındaki farklılıkları ortaya çıkarmaktır. Bu ayrımları doğru bir şekilde yapabilmesi için öncelikle yapılması gereken bu iki kavramın literatürde var olan tanımlarının analiz edilip unsurlara ayırarak ortaya koymaktır. Her iki kavramda ilgili literatürdeki tanım çokluğu kavramın değişik yönlerden ortaya konabilmesi için farklı tanımları ele almayı mümkün kılmaktadır. Diğer yandan literatürdeki bu tanımları lider ve yönetici kavramları birbirinden tam olarak ayırt edilmeden birbirleri yerine kullanmaları ilave sorunlar içermektedir. Çalışmanın birinci bölümünde ilgili kavramları açıkladıktan sonra lider ve yönetici kavramları var olan tanımları ikinci ve üçüncü bölümde ele alınmaktadır. Bu iki kavramı birbirinden ayırarak kullanan yazarların tanımlarından yola çıkarak literatürdeki tanımlardan oluşan kavramsal farklılık belirlemeye çalışılmıştır. Lider ve yönetici arasındaki farkları belirlemede kullanılabilecek kriterler ise dördüncü bölümde ele alınmıştır. Bu yolla kavramsal farklılık çerçevesinin oluşturulması amaçlanmıştır. Hangi uygulama ve eylemlerin liderlik hangilerinin yöneticilik olduğuna ilişkin ölçütler mevcut olan literatürde var olan çalışmalar geliştirilerek açıklanmaya çalışılmıştır. Başlangıçta çalışmanın amacı lider ve yönetici kavramlarının netleştirmek olarak tanımlanmıştır. Bu amaca ulaşmanın çalışmanın boyutlarından büyük bir çaba gerektireceğinin bilincinde olarak, sadece yeni çalışmaların başlamasına katkıda bulunmak için bu çalışma yapılmıştır ve bu konuda tartışma başlatmak isteğiyle.