Bireysel emeklilik sistemi: Dünya’daki uygulamaları ve yeni bir model olarak Türkiye

Abstract

soyadı: Özden Palut gortacılık Prof.Dr. Niyazi Berk Tez Türü ve tarihi: Yüksek Lisans - 2005 reysel Emeklilik, Sosyal güvenlik sistemleri.

BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ, DÜNYADAKİ UYGULAMALARI VE YENİ BİR MODEL OLARAK TÜRKİYE İnsanlara daha güvenli bir hayat sağlamak amacıyla kurulan sosyal güvenlik sistemleri özellikle 1970'li yılların ikinci yarısından sonra dünyada başlayan ekonomik durgunluk, artan enflasyon, işsizlik, gelir dağılımındaki dengesizlik ve ortalama yaşam süresinin artması gibi nedenlerden dolayı, hükümetler dünya çapında artan rekabete ayak uydurabilmek için makro ekonomik dengeyi sağlamaya çalışırken, sosyal güvenlik sistemlerini de yeniden gözden geçirmek durumunda kalmışlardır. Dünya'da ve Türkiye'de yaygın olarak kullanılan nesilden nesile yardım ya da dağıtım (PAYG), yani, genç kuşakların ödediği emeklilik primlerinin yaşlı kuşaklar tarafından kullanılması esasına dayanmaktadır. Dağıtım yönteminin gelişmiş ülkelerde, genç nüfusun azalması yaşlı nüfusun artmasından dolayı bu yöntemin uygulanmasında finasman sorunlarına yol açmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde ise, yüksek enflasyon, işsizlik, genç nüfusun fazla olması, gelir dağılımındaki dengesizlik gibi nedenlerden dolayı kamu bütçesinde açıklara yol açmaktadır. Türkiye'de sosyal güvenlik alanında önemli boyutlarda sorunlar yaşandığı ve bu sorunların devlet bütçesinde oldukça önemli boyutlarda yükler getirdiği görülmektedir. Aynı zamanda, tüm dünya genelinde bu tür sorunlara çözüm olarak ileri sürülen özel emeklilik fonları, ülkemizde de uygulanmaktadır. Ülkemizde uygulanmakta olan Bireysel emeklilik Sisteminin amacı, sosyal güvenlik sistemine ilave olarak, katılımcılara emeklilik dönemlerinde ek gelir sağlamak üzere, gönüllü katılıma dayalı ve belirlenmiş katkı esasına göre oluşturulan bireysel emeklilik sistemi kapsamında; katılımcıların ve varsa isteğe bağlı olarak işverenlerin katkılarının toplanmasını, bu kanunda belirtilen emeklilik şirketleri tarafından bireysel emeklilik izlenerek emeklilik yatırım fonlarında yatırıma yönlendirilmesi, sisteme katılma, ayrılama ve emeklilik koşulları, vergi avantajları ile katılımcıların hak ve yükümlülükleri etraflıca ele alınmıştır. Ayrıca bireysel emeklilik sistemlerinde katılımcının emeklilik şirketi seçme özgürlüğünü çok fazla zedelemeden yasa tasarısı kapsamında sık sık emeklilik şirketi değiştirmeyi önleyici ya da zorlaştırıcı yönde bazı tedbirlerin alınması sistemin sağlığı açısından yararlı olacaktır. Bireysel emeklilik sisteminin ülkemizde uygulanmaya başlanmasında hayat sigortalarına olan güvensizlikten dolayı emeklilik şirketlerinin dağıtım kanallarının etkinliğini arttırması, nitelikli bir marka olması, fon yönetimi yeteneklerinin geliştirilmesi ve satış temsilcilerinin bu konu hakkında bilgili ve katılımcılara doğru bilgi aktarımının yapılması ve katılımcılara sigorta bilincinin yerleşmesini sağlaması açısından önemlidir. Türkiye'deki uzun süreli fon sağlama problemine çözüm olması, ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratması, sermaye piyasalarının derinleşmesi, devletin sosyal güvenlik yükünü azaltması, katılımcılara ikinci bir emeklilik geliri sağlaması, işverenler için ise çalışanlarını şirkete bağlamak, daha fazla verim almak ve çalışanlarını motive etmek gibi nedenlerle oldukça iyi bir yasa olduğu zaman ile görülecektir. Bireysel emeklilik sisteminin yeni olan bir uygulama olmasından dolayı yaşanacak olan sorunların ve aksaklıkların zaman içersinde bu sorunlar giderildikten sonra bu sistemden beklenen tüm faydaların sağlanacağı düşünülmektedir. Özel emeklilik fonları dünyada her toplum sosyo-kültürel ve ekonomik koşullar itibariyle farklı karakteristiklere bürünen çok farlı emeklilik sistemleri bulunan programlar geliştirmişlerdir. Dünya'da uygulanmakta olan bu sistemin başarısız olduğu görülmemiştir. Name and Surname: Özden Palut Field: Insurance Supervisor: Prof.Dr. Niyazi Berk Degree Awarded and Date: Master - 2005 vate Pension Funds, Social Security Systems. ABSTRACT PRIVATE PENSION FUNDS: APPLICATION IN THE WORLD AND TURKEY MODEL Social security systems are founded to provide people with a more secure way of life. The economical stagnation starting especially in the second half of 1970ies, increasing inflation and unemployment rates, imbalance of income distribution and the length of life expectancy have caused the governments to re-arrange social security systems in order to cope up with the macro economic balance and highly competative environment. The from generation to generation system, namely the pay as you go or distribution system is widely used in the world and and in Turkey and works on the basis that younger generation pays for the pensions of the older generations. There have been financial problems with distribution system in developed countries due to lack of younger generations and an excess of life expectancy of older generations. In developing countries, high inflation rates, unemployment, imbalance of the distribution of income have caused deficits in public budget. It is obvious that Turkey has important problems in social security systems and these problems have become a serious burden on state budget. At the same time, private pension funds are present in our country which are being presented as the solution to such problems. The main goal of private pension funds can be summerized as to support social security system to provide extra income to participants in their retirement period on voluntary participation and specified contribution basis. Together with employer contributions (if present) the contributions of participants are invested in private pension funds which are run by private companies. The law and regulations undertake in great detail the investment, joining the system, leaving the system, retirement conditions, taxation, rights and duties of participants. Without damaging the right of participants to change the pension company, it would be wise to take some precautions in order to prevent or complicate the transfer funds between companies, to keep the system running. With the implementation of pension fund system in Turkey, the distribution of such services have become more effective, and qualified brands together with highly improved investment options and learned sales staff have contributed to the placement of insurance notion in the participants. It will be seen in the future that this law and system will provide long term funds and resources to economy, deepen and revitalize the capital market, relieve the State's social security burden, provide and motivate the participants with a more secure retirement period. Private pension funds sytem is new, causing it to come with problems and faults but with time, those troubles will be overcome and the system shall present all its benefits and advantages. Private pension funds are present in various socio-cultural and economic conditions all over the world with different characteristics. The failure of this system is yet not seen or observed in the world.